Tìm kiếm tài liệu miễn phí

Cơ chế bảo vệ nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Bài viết Cơ chế bảo vệ nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam trình bày bảo vệ nhà đầu tư luôn được xác định là một trong những mục tiêu quan trọng và cơ bản nhất của cơ quan quản lý nhà nước nhằm phát triển thị trường chứng khoán ổn định, công bằng và bền vững,... Mời các bạn cùng tham khảo.



Đánh giá tài liệu

0 Bạn chưa đánh giá, hãy đánh giá cho tài liệu này


  • 5 - Rất hữu ích 0

  • 4 - Tốt 0

  • 3 - Trung bình 0

  • 2 - Tạm chấp nhận 0

  • 1 - Không hữu ích 0

Mô tả

TÀI CHÍNH - Tháng 3/2017

CƠ CHẾ BẢO VỆ NHÀ ĐẦU TƯ
TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
ThS. NGUYỄN PHƯƠNG THẢO – Học viện Ngân hàng

Ở bất kỳ một thị trường chứng khoán nào, bảo vệ nhà đầu tư luôn được xác định là một trong
những mục tiêu quan trọng và cơ bản nhất của cơ quan quản lý nhà nước nhằm phát triển thị
trường chứng khoán ổn định, công bằng và bền vững. Sẽ không có một thị trường chứng khoán
“mạnh khỏe” nếu như quyền và lợi ích hợp pháp của những nhà đầu tư- những người kiến tạo nên
thị trường không được đảm bảo.
Từ khóa: Thị trường chứng khoán, nhà đầu tư, thị trường niêm yết, sản phẩm

On any stock market, protection mechanism
for investors is considered as one of the most
important goals of state authorities to develop
a stable, equal and sustainable stock market.
There will be no “healthy” stock market when
the legal rights and benefits of the investors –
creators of the market are not ensured.
Keywords: Stock market, investors, listed market,
Upcom, product

Ngày nhận bài: 20/01/2017
Ngày chuyển phản biện: 23/01/2017
Ngày nhận phản biện: 15/02/2017
Ngày chấp nhận đăng: 16/02/2017

Thực trạng cơ chế bảo vệ
nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán
Sau 20 năm hình thành và phát triển, thị trường
chứng khoán (TTCK) Việt Nam đã có những tiến
vượt bậc cả về “chất” và “lượng”. Từ một thị
trường nhỏ bé với 2 mã chứng khoán tại thời điểm
mới ra đời, đến nay TTCK Việt Nam đã phát triển
mạnh mẽ với hàng trăm mã chứng khoán lên sàn.
Theo số liệu thống kê, tổng vốn hoá của thị trường
niêm yết trong năm 2016 đạt hơn 1,64 triệu tỷ đồng
(72 tỷ USD), tăng 345.000 tỷ đồng (26,6%), tương
ứng tăng khoảng hơn 15 tỷ USD so với cuối năm
2015. Thị trường Upcom cũng ngày càng sôi động,
tính đến hết ngày 30/12/2016 vốn hoá của Upcom

đã tăng lên mức 313.400 tỷ đồng, tăng tới gần 420%
so với đầu năm 2016. Bên cạnh những sản phẩm
truyền thống, thị trường cũng chào đón rất nhiều
những sản phẩm chứng khoán mới phong phú, đa
dạng như ETF, chứng quyền có đảm bảo (Covered
Warrant). Tuy nhiên, cùng với những bước phát
triển của TTCK Việt Nam, thì các nhà đầu tư (NĐT)
cũng ngày càng phải đối mặt với nhiều những rủi
ro, bất ổn của thị trường.
Theo số liệu thống kê của Ủy ban Chứng khoán
Nhà nước, trong năm 2016 đã ban hành 126 quyết
định xử lý phạt vi phạm hành chính đối với 75 tổ
chức và 51 cá nhân, tổng số tiền phạt là hơn 11 tỷ
đồng. Chỉ tính riêng trong 3 tháng đầu năm 2017,
Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã xử lý 16 vi
phạm, xử phạt hành chính 15 tổ chức và 1 cá nhân.
Đa phần các vi phạm pháp luật này liên quan đến
hoạt động thao túng giá chứng khoán, giao dịch
giả tạo, vi phạm về chế độ báo cáo, công bố thông
tin… đều là vi phạm có sự ảnh hưởng lớn đến
quyền và lợi ích của NĐT, nhất là các NĐT nhỏ lẻ.
Đặc biệt trong 2016, thị trường đã chứng kiến một
trong những vi phạm pháp luật chứng khoán đặc
biệt nghiêm trọng, khiến nhiều NĐT mất trắng
khi đầu tư vào chứng khoán MTM của công ty cổ
phần Mỏ và Xuất nhập khẩu Khoáng sản Miền
Trung. Theo đó, cổ phiếu MTM lên giao dịch trên
sàn Upcom vào ngày 15/4/2016. Ngày 17/6/2016,
HNX đã quyết định dừng giao dịch đối với cổ
phiếu này với lý do để bảo vệ quyền lợi của NĐT.
Trước khi bị ngừng giao dịch, MTM là cổ phiếu có
thanh khoản top đầu Upcom với hàng triệu đơn vị
được giao dịch mỗi phiên. Thậm chí, trong phiên
giao dịch ngày 16/6, khối lượng giao dịch MTM
59

NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI

tăng vọt lên hơn 7 triệu đơn vị, tương đương 23%
khối lượng cổ phiếu lưu hành của công ty. Kết
thúc phiên giao dịch ngày 17/6, thị giá MTM chỉ
còn 2.600 đồng/cổ phần, giảm tới 75% so với giá
chào sàn chỉ cách đây 2 tháng. Điều này có nghĩa
NĐT nào mua cổ phiếu MTM thì đã “bay hơi”
¾ giá trị tài sản. Trong khi đó, từ khi được niêm
yết cho đến trước khi bị ngừng giao dịch, đã có
nhiều thông tin bất ổn về doanh nghiệp (DN) này
như: Công ty bị cho là ngừng hoạt động, trụ sở
công ty chỉ là quán ăn, sự thay đổi hàng loạt về
nhân sự lãnh đạo công ty. Câu hỏi mà NĐT đặt
ra là tại sao một doanh nghiệp có nhiều vấn đề
đến như vậy vẫn có thể niêm yết trên sàn Upcom
trong hai tháng, trách nhiệm của cơ quan quản lý
nhà nước ở đâu trong việc thẩm định và giám sát
các doanh nghiệp trên sàn Upcom. Rõ ràng ở đây
đã có một sự bất ổn trong cơ chế bảo vệ các NĐT
trên TTCK nói chung và TTCK chưa niêm yết nói
riêng. Quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đâu tư
đã bị xâm phạm mà nguyên nhân chính là do hệ
thống các quy định pháp luật bảo vệ NĐT còn
chưa thực sự chặt chẽ và hiệu quả.

Các vụ việc vi phạm chứng khoán nghiêm
trọng bị truy cứu trách nhiệm hình sự nhưng
Ủy ban chứng khoán Nhà nước lại không có
thẩm quyền tham gia khởi tố điều tra. Ngay
trong chính các quy định của Luật Chứng
khoán cũng còn thiếu các quy định liên quan
đến thẩm quyền của Ủy ban Chứng khoán
Nhà nước trong yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá
nhân cung cấp thông tin, tài liệu liên quan
đến các đối tượng có dấu hiệu vi phạm.
Khi xem xét đến hệ thống các quy định pháp
luật về bảo vệ NĐT trên TTCK Việt Nam có thể
thấy có một số vấn đề như sau:
Một là, các quy định pháp luật nằm rải rác trong
nhiều các văn bản pháp luật khác nhau như Luật
Chứng khoán, Luật Doanh nghiệp, các văn bản
dưới luật như thông tư, các quyết định… các quy
định này đôi lúc còn chồng chéo, thiếu sự thống
nhất, đồng bộ. Việc xây dựng và ban hành một văn
bản pháp luật thống nhất về bảo vệ nhà đâu tư
giúp tạo ra cơ sở pháp lý vững chắc cho hoạt động
này được diễn ra minh bạch và hiệu quả hơn thế
còn tạo tiền đề cho sự ra đời của các Quỹ bảo vệ
NĐT – một trong những biện pháp khắc phục cuối
cùng khi quyền và lợi ích hợp pháp của NĐT bị
xâm phạm.
Hai là, các quy định về bảo vệ NĐT của Việt
60

Nam mới chỉ dừng lại ở việc phù hợp với điều
chỉnh các hành vi xảy ra trên thị trường trong
nước mà thiếu đi sự tương thích với các thông
lệ quốc tế, mà đặc biệt là theo các mục tiêu
và nguyên tắc do Tổ chức Quốc tế các Ủy ban
Chứng khoán (IOSCO) khuyến nghị. IOSCO đã
thực hiện các nghiên cứu chuyên sâu tại nhiều
nước có TTCK phát triển trên thế giới để xây
dựng và ban hành các bộ nguyên tắc, thông lệ
tốt nhất trong quản lý và phát triển thị trường.
Trong đó, mục tiêu quản lý mà IOSCO khuyến
nghị cho các cơ quan quản lý TTCK thành viên là
“xây dựng một thị trường công bằng, minh bạch,
bảo vệ NĐT và giảm rủi ro hệ thống”. Để thực
hiện mục tiêu này cần xây dựng và hoàn thiện hệ
thống pháp luật chứng khoán chặt chẽ và nghiêm
minh, trao thẩm quyền rộng để điều tra và xử lý
các vi phạm pháp luật chứng khoán cho cơ quan
quản lý thị trường, đưa ra được những chế tài
đủ mạnh đối với các hành vi gian lận, giao dịch
không công bằng, yêu cầu công bố thông tin đầy
đủ, minh bạch, thực hiện quản trị công ty, quản
trị rủi ro tốt. Tuy nhiên, ở Việt Nam hiện nay các
quy định pháp luật về những vấn đề này vẫn còn
nhiều vấn đề cần xem xét. Ví dụ, liên quan đến
thẩm quyền xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh
vực chứng khoán, hiện nay Ủy ban Chứng khoán
Nhà nước mới được áp dụng các biện pháp xử
lý hành chính trong khi đó với các vụ việc vi
phạm chứng khoán nghiêm trọng bị truy cứu
trách nhiệm hình sự nhưng Ủy ban chứng khoán
nhà nước lại không có thẩm quyền tham gia khởi
tố điều tra. Ngay trong chính các quy định của
Luật Chứng khoán cũng còn thiếu các quy định
liên quan đến thẩm quyền của Ủy ban Chứng
khoán Nhà nước trong yêu cầu cơ quan, tổ chức,
cá nhân cung cấp thông tin, tài liệu liên quan
đến các đối tượng có dấu hiệu vi phạm; yêu cầu
các tổ chức tín dụng cung cấp thông tin về giao
dịch tài khoản ngân hàng của đối tượng có dấu
hiệu vi phạm; quyền triệu tập tổ chức cá nhân đó
đến làm việc để làm rõ hành vi vi phạm… Trong
khi đó theo thông lệ quốc tế và theo nguyên tắc
của IOSCO thì các cơ quan quản lý nhà nước về
chứng khoán đều có được những quyền hạn này.
Ngay trong nguyên tắc số 8 của Bộ quy tắc quản
lý TTCK 2003, IOSCO cũng đã khẳng định “Cơ
quan quản lý nên có quyền yêu cầu cung cấp các
thông tin hoặc thực hiện thanh tra hoạt động
kinh doanh bất cứ khi nào tin rằng điều đó là
cần thiết để đảm bảo tuân thủ tiêu chuẩn có liên
quan. Những nghi ngờ về một hành vi vi phạm

TÀI CHÍNH - Tháng 3/2017
pháp luật không phải là một điều kiện tiên quyết
cần thiết để sử dụng quyền hạn thanh tra của
người có thẩm quyền hoặc cấp phép.”
Ba là, còn thiếu các quy định pháp luật về quản
lý thị trường Upcom và thị trường OTC. Có thể
thấy rằng, trong thời gian gần đây, số lượng các
vi phạm pháp luật xảy ra trên hai thị trường này
ngày càng tăng cả về số lượng và mức độ nghiêm
trọng điển hình như vụ việc của chứng khoán
MTM năm 2016.
Bốn là, hiện nay đã bổ sung nhiều hàng hóa
mới cho TTCK như: Quỹ Hoán đổi danh mục đầu
tư chứng khoán (ETF), chứng quyền có đảm bảo
(Covered Warrant). Đây là những sản phẩm không
xa lạ với TTCK thế giới nhưng lại mới mẻ với NĐT
Việt Nam. Nhưng, trong các quy định của pháp
luật chứng khoán Việt Nam chưa có nhiều những
quy định mang tính bảo vệ NĐT khi tham gia đầu
tư hai sản phẩm này (đặc biệt là với sản phẩm
chứng quyền có đảm bảo).
Năm là, hiện nay chưa có quy định cụ thể về cơ
chế xây dựng Quỹ Bảo vệ nhà đâu tư. Quỹ Bảo vệ
NĐT mới được quy định khá chung chung trong
Luật Chứng khoán và một số văn bản dưới luật. Cụ
thể là tại Khoản 7, Điều 71, Luật Chứng khoán quy
định: Nghĩa vụ của công ty chứng khoán là “Mua
bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp cho nghiệp vụ
kinh doanh chứng khoán tại công ty hoặc trích lập
Quỹ Bảo vệ NĐT để bồi thường thiệt hại cho NĐT
do sự cố kỹ thuật và sơ suất của nhân viên trong
công ty.”

Các biện pháp xây dựng cơ chế bảo vệ
nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán
Để hạn chế và giảm thiểu những rủi ro đối với
NĐT, từ đó khuyến khích họ tham gia ngày càng
nhiều hơn vào các hoạt động của thị trường, rõ
ràng cần thực hiện một số những giải pháp sau:
Một là, cần nhanh chóng chuẩn hóa các quy
định trong quản lý và phát triển TTCK theo thông
lệ quốc tế, đặc biệt là theo các mục tiêu và nguyên
tắc do IOSCO khuyến nghị; đồng thời, có kế hoạch
hệ thống hóa các quy định về bảo vệ NĐT trên
TTCK đảm bảo đồng bộ, hiệu quả hướng tới mục
tiêu xây dựng một văn bản pháp luật thống nhất
về bảo vệ NĐT.
Hai là, cần siết chặt quản lý các hoạt động trên
TTCK chưa niêm yết, thị trường phi tập trung.
Với đặc thù là nơi các quy định về đăng ký giao
dịch khá đơn giản luôn tạo những khoảng trống,
khe hở để đầu cơ, trục lợi, gây tổn thất cho NĐT
cũng như uy tín của cơ quản quản lý, tuy nhiên sự

tồn tại của thị trường này là cần thiết để tạo điều
kiện giao dịch cho các chứng khoán chưa niêm
yết. Do đó, các cơ quan quản lý nhà nước cần ban
hành các văn bản siết chặt việc quản lý giao dịch,
thanh toán trên thị trường chưa niêm yết; đồng
thời, nâng cao trách nhiệm của các cơ quan quản
lý nhà nước, các sở giao dịch trong quản lý và
điều hành thị trường.
Ba là, cần bổ sung và hoàn thiện các quy định
pháp luật bảo vệ NĐT tham gia các sản phẩm
chứng khoán mới, đặc biệt là các sản phẩm trên
TTCK phái sinh. Đây là các sản phẩm còn khá xa lạ
nên những hiểu biết của NĐT còn ít, nguồn thông
tin về các sản phẩm này còn chưa phổ biến. Đây
chính là nguyên nhân làm gia tăng rủi ro cho NĐT
khi tham gia vào các sản phẩm này.
Bốn là, cần hoàn thiện các quy định pháp luật
liên quan đến hoạt động của Quỹ Bảo vệ NĐT. Xây
dựng Quỹ Bảo vệ NĐT là một trong những giải
pháp đặc biệt quan trọng nhằm bảo đảm quyền
và lợi ích của NĐT. Các quỹ này thường được coi
là “biện pháp bảo vệ cuối cùng” dành cho NĐT,
được áp dụng trong các trường hợp tổ chức trung
gian không có khả năng thanh toán cho NĐT do vỡ
nợ, phá sản hoặc NĐT bị tổ chức kinh doanh lừa
đảo. Việc sử dụng Quỹ Bảo vệ NĐT như một biện
pháp hữu hiệu trong bảo vệ NĐT trên TTCK phát
triển mạnh mẽ tại các nước phát triển. Ở Việt Nam,
Quỹ Bảo vệ NĐT lại có điểm khác biệt. Trong quy
định của Luật Chứng khoán và các văn bản pháp
luật có liên quan Quỹ Bảo vệ NĐT không tồn tại
độc lập mà lại nằm trong chính các công ty chứng
khoán thông qua hoạt động tách lập quỹ của các
công ty này. Việc trích lập Quỹ Bảo vệ NĐT tại
công ty chứng khoán có một số hạn chế, đó là công
ty chứng khoán vừa là chủ thể lập và quản lý quỹ,
lại vừa ban hành quy chế sử dụng quỹ và chi trả
tiền bồi thường thiệt hại cho NĐT.
Có thế thấy rằng, việc xây dựng cơ chế bảo vệ
quyền và lợi ích của NĐT trên TTCK là vô cùng
quan trọng và cần thiết, để tạo lập một TTCK lành
mạnh và bền vững. Để xây dựng được cơ chế này
cần có sự vào cuộc của tất cả các thành viên trong
thị trường, nhất là của các cơ quản lý nhà nước
thông qua hoạt động xây dựng và ban hành chính
sách pháp luật chặt chẽ và hiệu quả.
Tài liệu tham khảo:
1. IOSCO 2003, Objectives and PrinciplesofSecurities Regulation;
2. Bích Ngà – UBCKNN; “Bảo vệ NĐT trên TTCK - Kinh nghiệm quốc tế về
Quỹ Bảo vệ NĐT và một số gợi ý về giải pháp chính sách cho Việt Nam” ;
3. Các website: mof.gov.vn, ssc.gov.vn; cafef.vn.
61

Tài liệu cùng danh mục Đầu tư Chứng khoán

Bài tập quản trị rủi ro

Một số bài tập quản trị rủi ro. Đi kèm theo bộ tài liệu Quản trị rủi ro.


Bài giảng Sở giao dịch chứng khoán - GV. Bùi Ngọc Toàn

Bài giảng Sở giao dịch chứng khoán trình bày khái niệm sở giao dịch chứng khoán, đặc điểm của sở giao dịch chứng khoán, vai trò của sở giao dịch chứng khoán, các hình thức tổ chức sở giao dịch chứng khoán, thành viên của sở giao dịch chứng khoán, quản lý và điều hành của sở giao dịch chứng khoán.


Hiện tượng Mean Reversion trong chuyển động giá trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Bài viết Hiện tượng Mean Reversion trong chuyển động giá trên thị trường chứng khoán Việt Nam nêu lên mô hình kiểm định Mean Reversion; kết quả kiểm định; kết luận và kiến nghị. Với các bạn chuyên ngành Tài chính ngân hàng thì đây là tài liệu hữu ích.


Trái phiếu - Bond

Trái phiếu là một chứng nhận chịu lãi do chính phủ hay một doanh nghiệp phát hành cam kết trả cho người sử hữu trái phiếu một số tiền nhất định vào một thời gian nhất định. Trái phiếu là phương tiện huy động vốn phổ biến, và có bản chất là khoản vay.


Bài giảng Thị trường chứng khoán: Chương 1 - Ths. Nguyễn Thị Ngọc Lan

Bài giảng Thị trường chứng khoán chương 1: Tổng quan về thị trường chứng khoán trình bày nội dung về tổng quan thị thị trường tài chính, khái quát chung về thị trường chứng khoán, các chủ thể tham gia vào thị trường chứng khoán, các phương thức giao dịch trên TTCK, chỉ số thị trường,... Tham khảo bài giảng để nắm bắt môn học một cách chi tiết.


Cổ phần hóa và thị trường chứng khoán

CPH tạo ra cty CP tạo ra cổ phiếu cổ phiếu là hàng hoá của TTCK thúc đẩy hình thành TTCK. TTCK là nơi giao dịch cổ phiếu tạo ra tính thanh khoản cho cổ phiếu thúc đẩy quá trình CPH diễn ra nhanh chóng. Thông qua TTCK giá trị doanh nghiệp được xác định chính xác, nhanh chóng


The profit magic of stock Timing The Markets_4

Tham khảo tài liệu 'the profit magic of stock timing the markets_4', tài chính - ngân hàng, đầu tư chứng khoán phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả


Cẩn thận những điểm ngoại trừ trong báo cáo tài chính

Sau sự kiện hàng loạt công ty niêm yết báo cáo lỗ thành lãi trong năm 2008, nhiều người đặt dấu hỏi liệu báo cáo tài chính của các công ty có đáng tin cậy? Làm thế nào để kiểm soát được tính trung thực của các báo cáo đó?


QUY ĐỊNH GIAO DỊCH TRỰC TUYẾN TẠI SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN TPHCM

Quy định này nhằm mục đích đảm bảo hoạt động giao dịch trực tuyến của các Công ty chứng khoán Thành viên (sau đây gọi tắt là Thành viên) tuân thủ các quy định giao dịch chứng khoán hiện hành, tạo sự ổn định và công bằng cho các Thành viên tham gia giao dịch chứng khoán tại Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (SGDCK TPHCM).


Kiếm tiền bằng cách đầu tư chứng khoán Phần 3

Khi bạn mua cổ phiếu, hãy bảo đảm chắc chắn rằng cổ phiếu đó đang vượt ra khỏi khu vực giá cơ bản ban đầu và bạn nên mua cổ phiếu đó vào đúng thời điểm nên mua trên biểu đồ


Tài liệu mới download

Từ khóa được quan tâm

Có thể bạn quan tâm

Giao dịch về chứng khoán
  • 26/03/2011
  • 61.846
  • 502

Bộ sưu tập

Danh mục tài liệu