Tìm kiếm tài liệu miễn phí

Xã hội học về y tế và sức khỏe của cộng đồng - Một số vấn đề đặt ra

Bài viết Xã hội học về y tế và sức khỏe của cộng đồng - Một số vấn đề đặt ra trình bày và phân tích một số vấn đề đặt ra đối với chuyên ngành Xã hội học về y tế và sức khỏe của cộng đồng, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay,... Mời các bạn cùng tham khảo.



Đánh giá tài liệu

0 Bạn chưa đánh giá, hãy đánh giá cho tài liệu này


  • 5 - Rất hữu ích 0

  • 4 - Tốt 0

  • 3 - Trung bình 0

  • 2 - Tạm chấp nhận 0

  • 1 - Không hữu ích 0

Mô tả

NGHIÏN CÛÁU - TRAO ÀÖÍI

XAÄ HÖÅI HOÅC
AÂ SÛÁC
VÏÌ YKHOÃE
TÏË V CUÃA CÖ
MÖÅ
T SÖË VÊËN TÀÏÌ
RA
ÀÙÅ
TS. HOAÂNG THANH XUÊN*

X

aä höåi hoåc vïì y tïë vaâ sûác khoãe laâ möåt trong
quan niïåm bi quan vaâ löëi söëng khöng laânh maånh.
nhûäng chuyïn ngaânh cuãa Xaä höåi hoåc. Ngay Vïì xaä höåi laâ thïí hiïån úã sûå thoaãi maái trong caác möëi
tûâ khi múái ra àúâi, möåt söë nhaâ Xaä höåi hoåc àêìu
quan hïå chùçng chõt, phûác taåp giûäa caác thaânh viïn:
tiïn àaä àïì cêåp àïën lônh vûåc naây, àiïín hònh laâ nhaâ Xaä gia àònh, nhaâ trûúâng, baån beâ, xoám laâng, núi cöng
höåi hoåc ngûúâi Phaáp - Emile Durkheim. Trong taác cöång, cú quan... Noá thïí hiïån úã sûå taán thaânh vaâ chêëp
phêím “Caác qui tùæc cuãa phûúng phaáp Xaä höåi hoåc”,nhêån cuãa xaä höåi. Caâng hoaâ nhêåp vúái moåi ngûúâi,
öng cho rùçng: “Sûác khoãe laâ traång thaái möåt cú thïí maâàûúåc moåi ngûúâi àöìng caãm, yïu mïën caâng coá sûác
caác cú may àoá àaåt túái mûác töëi àa cuãa chuáng, coânkhoãe xaä höåi töët vaâ ngûúåc laåi; cú súã cuãa sûác khoãe xaä
bïånh têåt, ngûúåc laåi, laâ têët caã nhûäng gò coá hiïåu quaã
höåi laâ sûå thùng bùçng giûäa hoaåt àöång vaâ quyïìn lúåi
laâm giaãm caác cú may àoá. Trïn thûåc tïë, khöng coá gò caá nhên vúái hoaåt àöång vaâ quyïìn lúåi cuãa xaä höåi, cuãa
nghi ngúâ laâ, noái chung, bïånh têåt coá hêåu quaã duy nhêëtnhûäng ngûúâi khaác; laâ sûå hoaâ nhêåp giûäa caá nhên,
saãn sinh ra kïët quaã àoá” [2, tr. 75, 76]. Tuy nhiïn, lônh
gia àònh vaâ xaä höåi.
vûåc naây àang coân khaá múái meã trong nghiïn cûáu Xaä
Khi ài sêu vaâo phên tñch möëi quan hïå bïånh têåt
höåi hoåc y tïë vaâ sûác khoãe úã Viïåt Nam hiïån nay.
vúái sûác khoãe, Emile Durkheim coân chó ra coá möåt
Theo Tûâ àiïín Baách khoa toaân thû múã Wikipedia: söë cùn bïånh maâ lêu nay chuáng ta cho rùçng àoá laâ
“Y tïë hay Chùm soác sûác khoãe, laâ viïåc chêín àoaán, nhûäng  bïånh  hiïím  ngheâo,  nhû  HIV/AIDS,  ung
àiïìu trõ vaâ phoâng ngûâa bïånh, bïånh têåt, thûúng tñch, thû,... nhûng trïn thûåc tïë hêåu quaã khöng nhû chuáng
vaâ suy yïëu vïì thïí chêët vaâ tinh thêìn khaác úã ngûúâi. ta tûúãng tûúång nïëu chuáng ta biïët caách àöëi phoá vúái
Chùm soác sûác khoãe àûúåc thûåc hiïån búãi nhûäng ngûúâi chuáng “Chùèng phaãi laâ àaä coá nhiïìu thûá bïånh quaá
haânh nghïì y nhû chónh hònh, nha khoa, àiïìu dûúäng,
nheå maâ chuáng ta khöng thïí gùæn cho chuáng coá möåt
dûúåc, y tïë liïn quan, vaâ caác nhaâ cung cêëp dõch vuå aãnh hûúãng roä rïåt àïën caác cú súã söëng cuãa cú thïí
chùm soác”.
àêëy û? Nhûng caã trong nhûäng bïånh hiïím ngheâo
Theo àõnh nghôa vïì sûác khoeã cuãa Töí chûác Y tïë nhêët, vêîn coá nhûäng bïånh khöng coá nhûäng hêåu quaã
Thïë giúái (WHO - World Health Organization): “ Sûác ghï gúám, nïëu chuáng ta biïët àêëu tranh chöëng laåi
khoeã laâ möåt traång thaái hoaân toaân thoaãi maái caã vïì
chuáng bùçng caác phûúng tiïån chuáng ta coá. Ngûúâi
thïí chêët, têm thêìn vaâ xaä höåi, chûá khöng phaãi laâ chómùæc bïånh röëi loaån tiïu hoáa maâ laåi tuên theo möåt
laâ khöng coá bïånh  têåt hay taân phïë
”. Vïì thïí chêët chïë àöå vïå sinh töët, vêîn coá thïí söëng lêu nhû möåt
àûúåc thïí hiïån möåt caách töíng quaát laâ sûå saãng khoaáingûúâi khoãe maånh
” [2, tr. 76, 77].
vaâ thoaãi maái vïì thïí chêët. Cú súã cuãa sûå saãng khoaái, Sûác khoeã laâ vöën quyá nhêët cuãa con ngûúâi, laâ möåt
thoaãi maái vïì thïí chêët laâ sûác lûåc, sûå nhanh nheån, trong nhûäng àiïìu cú baãn àïí con ngûúâi söëng haånh
sûå deão dai, khaã nùng chöëng àûúåc caác yïëu töë gêy phuác, laâ muåc tiïu vaâ laâ nhên töë quan troång trong viïåc
bïånh, khaã nùng chõu àûång caác àiïìu kiïån khùæc nghiïåt phaát triïín bïìn vûäng vïì kinh tïë, vùn hoaá, xaä höåi vaâ
cuãa möi trûúâng. Vïì tinh thêìn laâ hiïån thên cuãa sûå baão vïå Töí quöëc. Mùåc duâ, trong nhûäng nùm qua tuöíi
thoãa maän vïì mùåt giao tiïëp xaä höåi, tònh caãm; noáthoå bònh quên cuãa ngûúâi dên Viïåt Nam liïn tuåc àûúåc
àûúåc thïí hiïån úã sûå saãng khoaái, úã caãm giaác dïî chõu,tùng lïn (hiïån nay 73,3 tuöíi - Baáo caáo töíng kïët cöng
caãm xuác vui tûúi, thanh thaãn, úã nhûäng yá nghô laåc taác y tïë nùm 2015 cuãa Böå Y tïë), song tònh hònh bïånh
quan, yïu àúâi, úã nhûäng quan niïåm söëng tñch cûåc,
duäng caãm, chuã àöång; úã khaã nùng chöëng laåi nhûäng*  Trûúâng  Àaåi  hoåc Cöng  àoaân

31 cöng àoaâ
Taåp chñ Nghiïn cûáu khoa hoåc
Söë 6 thaáng 12/2016

NGHIÏN CÛÁU - TRAO ÀÖÍI
têåt cuãa cöång àöìng coá diïîn biïën hïët sûác phûác taåp;ngûúâi mùæc múái. Àoá laâ con söë àaáng baáo àöång vïì
bïn caånh àoá viïåc chùm soác, àiïìu trõ bïånh nhên taåi tònh hònh mùæc bïånh ung thû úã nûúác ta. Theo dûå
caác cú súã y tïë coân nhiïìu bêët cêåp. Vò thïë, cêìn coá sûåàoaán cuãa caác chuyïn gia, con söë naây seä khöng
tiïëp cêån tûâ goác àöå Xaä höåi hoåc vïì lônh vûåc y tïë vaâ sûác
dûâng laåi úã àoá maâ coân gia tùng trong nhûäng nùm
khoãe cöång àöìng àïí giaãi quyïët möåt söë vêën àïì coá tñnhtiïëp  theo.  Nhiïìu  ngûúâi  Viïåt  Nam  giêåt  mònh  khi
cêëp baách.
biïët nûúác ta thuöåc top 2, nhûäng quöëc gia dêîn àêìu
Àöëi vúái caác nûúác phaát triïín, chuyïn ngaânh naây vïì tyã lïå mùæc bïånh ung thû” [5].
àaä àûúåc àûa vaâo giaãng daåy taåi möåt söë cú súã giaáo duåc Úànûúác ta laåi àang töìn taåi möåt mêu thuêîn, àaåi àa
àaåi hoåc coá àaâo taåo taåo chuyïn ngaânh Xaä höåi hoåc,söë ngûúâi dên àïìu coi ung thû laâ cùn bïånh “tûã thêìn”,
song úã Viïåt Nam chuyïn ngaânh naây àang coân xa laå. laâ nöîi súå haäi kinh hoaâng, nhûng ñt ngûúâi quan têm
Xaä höåi hoåc tiïëp cêån y tïë vaâ sûác khoãe khöng phaãi laâ
àïën viïåc dûå phoâng, trong khi ung thû laâ bïånh hoaân
thöëng kï söë bïånh viïån, söë y baác sô, söë bïånh nhên, toaân coá thïí phoâng traánh àûúåc. Theo thöëng kï, coá
giûúâng bïånh, caác loaåi thuöëc,... àïí chûäa cho bïånh àïën hún möåt nûãa söë bïånh nhên ung thû ài khaám àaä
nhên hay tòm ra nhûäng nguyïn nhên vïì mùåt sinh y
úã giai àoaån muöån (khoaãng 80%), hoùåc quaá muöån,
hoåc cuãa cùn bïånh àïí coá tiïn lûúång àiïìu trõ möåt caách khi phaát hiïån ra bïånh thò àaä quaá muöån vaâ khoá coá thïí
phuâ húåp, maâ nghiïn cûáu möëi quan hïå giûäa y tïë vaâ chûäa khoãi.
sûác khoãe trong nhûäng àiïìu kiïån nhêët àõnh, hay noái
Viïån Laäo khoa àaä tiïën haânh möåt nghiïn cûáu dõch
caách khaác nghiïn cûáu laát cùæt “mùåt xaä höåi” cuãa y tïë vaâ
tïî hoåc: “Àiïìu tra dõch tïî hoåc vïì tònh hònh bïånh têåt,
sûác khoãe. Trïn cú súã àoá àûa ra möåt söë giaãi phaáp goáp nhu cêìu chùm soác y tïë vaâ xaä höåi cuãa ngûúâi cao tuöíi
phêìn phoâng chûäa bïånh vaâ chùm soác sûác khoãe cho Viïåt Nam”. Nghiïn cûáu àaä tiïën haânh trïn 1305 ngûúâi
cöng àöìng töët hún, àöìng thúâi giuáp cho caác nhaâ quaãn cao tuöíi. Tuöíi thêëp nhêët laâ 60, cao nhêët laâ 97. Àûúåc
lyá kinh tïë coá nhûäng àiïìu chónh haânh vi vaâ biïån phaápchia thaânh hai nhoám tuöíi: Nhoám 60-74 tuöíi vaâ nhoám
caãi thiïån, chùm lo sûác khoãe cho cöång àöìng coá hiïåu  75 tuöíi. Trong àoá nam giúái laâ 509 cuå (39%) vaâ nûä
quaã hún.
giúái laâ 796 cuå (61%). Kïët quaã cho thêëy: “Bïånh tim
Thûåc tïë àang àùåt ra hiïån nay, khi àiïìu kiïån maåch: Nöíi bêåt laâ bïånh tùng huyïët aáp (HA 
 140/90
kinh tïë - xaä höåi àaä phaát triïín, mûác söëng cuãa ngûúâimmHg), tyã lïå mùæc bïånh THA laâ 45,6%. Bïånh têm
dên ngaây caâng àûúåc nêng cao, thò bïånh têåt laâ coá thêìn  kinh:  Nöíi  bêåt  laâ  tònh  traång  sa  suát  trñ  tuïå
xu hûúáng ngaây caâng tùng vïì söë lûúång vaâ phûác taåp (dementia). Tyã lïå SSTT trong nghiïn cûáu naây laâ
thïm vïì tñnh chêët. Chùèng haån, nùm 1981 thïë giúái 4,9%. Bïånh nöåi tiïët - chuyïín hoaá: Tyã lïå mùæc bïånh
múái phaát hiïån trûúâng húåp àêìu tiïn nhiïîm HIV vaâ àaái thaáo àûúâng chung cho toaân böå mêîu nghiïn cûáu
hiïån nay  noá àang  trúã thaânh àaåi  dõch vaâ  laâ möëilaâ 5,3%. Bïånh thêån tiïët niïåu: Tyã lïå nam giúái bõ u
quan têm lo lùæng cuãa têët caã caác quöëc gia trïn thïë tuyïën tiïìn liïåt (chêín àoaán dûåa vaâo siïu êm) laâ khaá
giúái trong àoá coá Viïåt Nam. Chó tñnh riïng Viïåt Nam cao: 63,8%. 35,7% coá röëi loaån tiïíu tiïån dûåa vaâo
trong nùm 2015 coá 85.194 ngûúâi mùæc HIV/AIDS thang àiïím “Àaánh giaá triïåu chûáng u tuyïën tiïìn liïåt
àang coân söëng vaâ coá 2
.130 ngûúâi chïët vò HIV/AIDS cuãa höåi niïåu khoa Hoa kyâ”. 3,3% caác cuå coá viïm
(Nguöìn Töíng cuåc thöëng kï 2015); úã Viïåt Nam hiïån àûúâng tiïët niïåu, soãi thêån laâ 3,5%. Bïånh tiïu hoaá
nay tyã lïå mùæc bïånh Gout coá xu hûúáng ngaây caâng hay gùåp laâ: Loeát daå dêìy taá traâng: 15,4%, viïm àaåi
tùng “Gout laâ cùn bïånh khaá phöí biïën caã úã Viïåt traâng: 9,7%; nuöët ngheån: 10,2% vaâ taáo boán: 16,1%.
Nam vaâ trïn thïë giúái, coá xu hûúáng ngaây caâng gia Bïånh hö hêëp: Hay gùåp laâ bïånh phöíi phïë quaãn tùæc
tùng. ÚàMyä, ngûúâi ta thöëng kï àûúåc tyã lïå ngûúâingheån maän tñnh (COPD): 12,6%. Bïånh xûúng khúáp:
mùæc bïånh gout nùm 1969 laâ 0,5% nhûng àïën nùm
Bïånh  xûúng  khúáp  hay  gùåp  nhêët  laâ  thoaái  khúáp:
1996, tyã lïå naây àaä tùng àïën 3%. Coân úã Viïåt Nam, 33,9%. Bïånh vïì giaác quan: Kiïím tra thõ lûåc cho
theo  thöëng  kï  thò  cûá  330  ngûúâi  lúán  thò  coá  möåt thêëy coá túái 76,7% caác cuå coá giaãm thõ lûåc. Tuöíi caâng
ngûúâi bõ gout, tyã lïå naây laâ 0,3%” [4]. Tyã lïå ung thûcao thò tyã lïå giaãm thõ lûåc caâng tùng” [6].
cuäng coá xu hûúáng tùng vaâ trúã thaânh möåt trong
Möåt cuöåc àiïìu tra quöëc gia vïì yïëu töë nguy cú
nhûäng quöëc gia coá tyã lïå ngûúâi mùæc bïånh ung thû bïånh khöng lêy nhiïîm nùm 2015 (goåi tùæt laâ àiïìu tra
cao nhêët thïë giúái “Theo thöëng kï cuãa Dûå aán phoâng STEPS) sûã duång cöng cuå vaâ phûúng phaáp chuêín
chöëng ung thû Quöëc gia, möîi nùm úã Viïåt Nam coá hoáa cuãa WHO cho àöëi tûúång 18-69 tuöíi vúái muåc
khoaãng 70.000 ngûúâi chïët vaâ hún 200.000 nghòn
àñch thu thêåp thöng tin vïì caác haânh vi nguy cú göìm
32 Taåp chñ Nghiïn cûáu khoa hoåc cöng àoaân
Söë 6 thaáng 12/2016

NGHIÏN CÛÁU - TRAO ÀÖÍI
huát thuöëc laá, sûã duång rûúåu bia, chïë àöå ùn khöng nùm 2020 seä cêìn böí sung 55.254 baác sô, 10.887
húåp lyá, thiïëu hoaåt àöång thïí lûåc, mö taã thûåc traångdûúåc sô àaåi hoåc, 83.851 àiïìu dûúäng. Caác chó tiïu
thûâa cên beáo phò, tùng huyïët aáp, tùng àûúâng maáu, àûúåc Böå Y tïë àùåt ra vaâo nùm 2020 laâ coá 8 baác sô,
röëi loaån lipid maáu vaâ ûúác lûúång mûác tiïu thuå muöëi
2 dûúåc sô àaåi hoåc vaâ 16 àiïìu dûúäng cho 10.000
trung bònh quêìn thïí. Töíng söë ngûúâi àûúåc choån tham dên. Caã nûúác àaåt 30% töíng söë àiïìu dûúäng coá
gia laâ 3.856 ngûúâi. Kïët quaã àiïìu tra cho thêëy: “Vêën trònh àöå cao àùèng vaâ àaåi hoåc. Caác bïånh viïån àa
àïì sûã duång rûúåu, bia úã mûác coá haåi laâ nguyïn nhên khoa tuyïën tónh coá trïn 50% töíng söë baác sô coá
chñnh hoùåc laâ möåt trong nhûäng nguyïn nhên gêy ra
trònh àöå chuyïn khoa cêëp I trúã lïn vaâ tûúng àûúng,
hún 200 bïånh têåt vaâ chêën thûúng theo phên loaåi
ñt nhêët 20% töíng söë baác sô coá trònh àöå chuyïn
bïånh têåt quöëc tïë ICD10, trong àoá 30 bïånh ngay khoa  cêëp  II  vaâ  tûúng  àûúng.  Caác  bïånh  viïån
trong tïn goåi àaä coá tûâ rûúåu nhû “loaån thêìn do rûúåu” chuyïn khoa tim maåch, nhi (hoùåc saãn nhi), chêën
hay “röëi loaån do rûúåu”. Sûã  duång rûúåu bia laâ  taácthûúng chónh hònh coá àuã baác sô laâm viïåc, trong
nhên liïn quan àïën bïånh tim do tùng huyïët aáp, thiïëu
àoá  coá  ñt  nhêët  50%  töíng  söë  baác  sô  coá trònh  àöå
maáu cú tim, àöåt quy å, ung thû, röëi loaån têm thêìn vaâ chuyïn khoa cêëp I, cêëp II vaâ tûúng àûúng. Möîi
caác hêåu quaã xaä höåi nhû tai naån thûúng tñch, baåo BV huyïån coá ñt nhêët 5 baác sô chuyïn khoa cêëp I
lûåc, giaãm khaã nùng laâm viïåc.
thuöåc caác chuyïn ngaânh chuã yïëu, bao göìm nöåi
Theo Töíng cuåc thöëng kï 2015, Viïåt Nam hiïån coá khoa, ngoaåi khoa, saãn khoa, nhi khoa vaâ truyïìn
13.617 cú súã y tïë (trong àoá: Bïånh viïån 1.071; Bïånh
nhiïîm. Àaåt 90% caác traåm y tïë xaä coá baác sô hoaåt
viïån àiïìu dûúäng vaâ phuåc höìi chûác nùng 61; Phoâng àöång vaâ 95% coá höå sinh hoùåc y sô saãn, nhi [3].
khaám àa khoa khu vûåc 630; Traåm y tïë xaä, phûúâng
Vêën àïì àùåt ra úã àêy laâ vúái tònh traång bïånh têåt
11.113; Traåm y tïë cuãa cú quan, xñ nghiïåp 710; Cú súã
cuãa ngûúâi dên nhû trïn, cú súã vêåt chêët cuãa hïå thöëng
khaác 32). Töíng söë 306.100 gûúâng bïånh [7]. Cuäng y tïë chûa àaãm baão, àöåi nguä y baác sô trònh àöå chûa
theo söë liïåu cuãa Töíng cuåc thöëng kï 2015, söë lûúång àöìng àïìu, vûâa thiïëu vïì söë lûúång vaâ haån chïë vïì
caán böå y tïë cuãa chuáng ta hiïån nay nhû sau:
chêët lûúång, hiïån tûúång tiïu cûåc trong caác cú súã y tïë
vêìn töìn taåi,... Trong khi àoá, moåi ngûúâi àïìu thûâa
Phên loaåi caán böå
Böå Y tïë Súã Y tïë Caá
c ngaânh khaác
nhêån sûác khoãe laâ vöën quáy cuãa con ngûúâi, nhûng hoå
Töíng söë
y tïë
quaãn lyá quaãn lyá
quaãn lyá
laåi têåp trung vaâo lao àöång, vaâo kiïëm söëng, vaâo tùng
Baác sô
73.797
9.303 57.805
6.689
thu nhêåp,... vaâ àïën möåt luác naâo àoá phaát hiïån mònh
coá bïånh têåt thò laåi döëc hïët “hêìu bao” àïí chûäa bïånh
Y sô
58.385
225 56.544
1.616
maâ khöng phoâng bïånh ngay tûâ àêìu; hay theo caách
Y taá
102.721
9.166 88.940
4.615
lyá giaãi cuãa Emile Durkheim “Khöng phaãi bao giúâ
bïånh têåt cuäng chó laâm cho chuáng ta lo nghô, cuäng
Höå sinh
29.137
647 27.624
866
àùåt chuáng ta vaâo möåt traång thaái khöng sao coá thïí
Dûúåc sô cao cêëp
9.633
1.295
4.883
3.455
thñch ûáng àûúåc; noá chó bùæt chuáng ta thñch ûáng theo
möåt caách khaác thöi, so vúái nhiïìu àöìng loaåi cuãa chuáng
Dûúåc sô trung cêëp 21.902
743 20.828
331
ta” [2, tr. 77].
Dûúåc taá
1.751
26
1.699
26
Möåt söë vêën àïì xaä höåi hoåc y tïë vaâ sûác khoãe
Nguöìn: Söë liïåu Töíng  cuåc thöëng  kï Viïåt  Nam  2015 cêëp baách hiïån nay
Khaác vúái caác lônh vûåc khaác cuãa àúâi söëng xaä höåi
Böå Y tïë cho biïët, hiïån nûúác ta múái àaåt tó lïå(kinh tïë, chñnh trõ, quaãn lyá, vùn hoáa, àö thõ, nöng
7,61 baác sô vaâ 2,2 dûúåc sô/1 vaån dên, coân thêëp thön, gia àònh, giúái,...), y tïë  vaâ sûác khoãe ñt àûúåc
so vúái caác nûúác trïn thïë giúái. Bïn caånh àoá, sûå quan têm hún trong caác nghiïn cûáu vaâ àaâo taåo. Do
chïnh lïåch vïì söë lûúång, chêët lûúång vaâ sûå phên àoá, trong thúâi gian túái caác nhaâ xaä höåi hoåc quan têm
böë caán böå y tïë giûäa caác vuâng, miïìn thiïëu àöìngàïën lônh vûåc naây cêìn ài sêu lyá giaãi möåt caách khoa
àïìu àïën nay vêîn laâ möåt baâi toaán khoá giaãi. Theo hoåc caác nöåi dung cú baãn sau:
kïë hoaåch phaát triïín nhên lûåc trong hïå thöëng khaám
Thûá nhêët, Cêìn coá nhûäng nghiïn cûáu baâi baãn vaâ
chûäa bïånh giai àoaån 2015  - 2020 vûâa àûúåc Böå Y cuå thïí àöëi vúái tûâng nguyïn nhên vïì mùåt xaä höåi dêîn
tïë phï duyïåt ngaây 17/7/2015, dûå baáo nhu cêìu
àïën bïånh têåt cuãa cöång àöìng dên cû coá xu hûúáng
nhên  lûåc  trong  lônh  vûåc  khaám chûäa  bïånh  àïën gia tùng

33 cöng àoaâ
Taåp chñ Nghiïn cûáu khoa hoåc
Söë 6 thaáng 12/2016

NGHIÏN CÛÁU - TRAO ÀÖÍI
Nhû àaä trònh baây úã trïn, thûåc traång mùæc bïånh têåt Khi mùæc bïånh vaâ àïën cú súã y tïë àïí khaám chûäa
cuãa cöång àöìng dên cû coá xu hûúáng ngaây caâng tùng bïånh, ngûúâi dên khöng nhûäng cêìn àïën sûå thùm khaám,
vïì söë lûúång vaâ phûác taåp thïm vïì tñnh chêët. Ngûúâi bùæt maåch, chêín àoaán, kï àún,... cuãa y baác sô àïí àiïìu
dên ñt nhiïìu coá sûå lo lùæng, bùn khoùn; song hoå chûa trõ cho baãn thên, maâ cêìn coá sûå quan têm, chùm soác
thûåc sûå quan têm àïën viïåc phoâng bïånh àöëi vúái baãn chu àaáo, nhiïåt tònh, àöång viïn an uãi ngûúâi bïånh. Xaä
thên, chó àïën khi naâo mùæc bïånh thò múái nhúâ àïën hïå höåi hoåc cêìn nghiïn cûáu haânh vi ûáng xûã cuãa caán böå y
thöëng y tïë. Do àoá, möåt söë trûúâng húåp mùæc bïånh àïëntïë nhû thïë naâo àïí phuâ húåp vúái àiïìu kiïån hoaân caãnh
luác “nûúác àïën cöí múái nhaãy” thò àaä muöån. Vïì goác àöå
cuãa bïånh nhên, goáp phêìn giuáp cho bïånh nhên vaâ gia
sinh y hoåc àaä coá nhiïìu nguyïn nhên àûúåc caác chuyïn
àònh tin tûúãng, hy voång. Tùng cûúâng tûúng taác xaä
gia, caác nhaâ y hoåc chó ra, song vïì nguyïn nhên tûâ
höåi giûäa ngûúâi bïånh vúái àöåi nguä y baác sô cuäng nhû
goác àöå xaä höåi, nhû: têm lyá, tònh caãm, mûác àöå haâi
ngûúâi nhaâ cuãa bïånh nhên trong viïåc thùm khaám,
loâng vúái cuöåc söëng, chêët lûúång cuöåc söëng, quan hïåchêín àoaán, àiïìu trõ bïånh àöëi vúái ngûúâi bïånh. Àùåc
giûäa caác thaânh viïn trong gia àònh,... ñt nhiïìu cuäng biïåt, nghiïn cûáu cú chïë têm lyá aãnh hûúãng nhû thïë
taác àöång àïën bïånh têåt cuãa ngûúâi dên vaâ caách phoâng naâo àïën viïåc phoâng chûäa bïånh àöëi vúái cöång àöìng
ngûâa chûäa trõ cuãa bïånh nhên, thò ñt àûúåc nghiïn cûáu dên cû. Mùåt khaác, nghiïn cûáu hiïåu quaã xaä höåi tûâ
úã Viïåt Nam hiïån nay.
thaái àöå, haânh vi ûáng xûã, chuêín mûåc àaåo àûác nghïì
Thûá hai, Cêìn coá nhûäng nghiïn cûáu tòm ra nguyïn
nghiïåp,... cuãa àöåi nguä y baác sô àïën tònh hònh bïånh
nhên xaä höåi dêîn àïën nhûäng tiïu cûåc naãy sinh trong têåt cuãa ngûúâi bïånh.
caác cú súã y tïë. Cuå thïí:
Khi bïånh nhên vaâo viïån, nhêët laâ khi múái àïën
+ Mêu thuêîn gay gùæt khi nhu cêìu khaám chûäa bïånh viïån lêìn àêìu, hoå rêët tin tûúãng vaâo bïånh viïån,
bïånh cuãa nhên dên ngaây caâng tùng, trong khi àoá cú
coá êën tûúång töët vúái sûå cao quyá cuãa ngaânh y vaâ sùén
súã vêåt chêët thò chêåt heåp, xuöëng cêëp (möåt söë bïånh
saâng giao phoá tñnh maång mònh cho y tïë, caán böå y tïë
viïån) khöng àaáp ûáng àûúåc; àöåi nguä y baác sô thiïëu caâng phaát huy töët thuêån lúåi àoá phuåc vuå töët bïånh
caã söë lûúång vaâ möåt söë lônh vûåc chûa àaãm baão vïìnhên, àiïìu trõ khaám bïånh coá chêët lûúång àïí cuãng cöë
chêët lûúång.
loâng tin cuãa bïånh nhên. Khi coá nhûäng cûã chó vaâ lúâi
+ Àúâi söëng vêåt chêët vaâ tinh thêìn cuãa àöåi nguä ynoái khöng töët àeåp, thiïëu soát, thaái àöå phuåc vuå vaâ
baác sô àang coân gùåp nhiïìu khoá khùn vaâ caác chñnh chêët lûúång àiïìu trõ khöng àaãm baão thò dïî mêët loâng
saách “chiïu hiïìn, àaäi sô”, traã cöng, traã lûúng chûa
tin, sûå mêët loâng tin hay lêy lan àïën ngûúâi nhaâ vaâ
àûúåc quan têm àuáng mûác.
bïånh nhên khaác, bïånh nhên giûä êën tûúång àoá cho
+ Xuêët  hiïån sûå  bêët bònh àùèng trong quaá trònh àïën khi ra viïån vaâ nhûäng lêìn öëm àau sau naây phaãi
khaám, àiïìu trõ bïånh nhên thuöåc gia àònh coá cuöåc àïën àiïìu trõ úã bïånh viïån cuä, thûúâng thò bïånh nhên
söëng têìng lúáp thûúång lûu, trung lûu vaâ haå lûu.
khöng muöën àïën bïånh viïån. Vò vêåy, trong thúâi gian
+ Viïåc hònh thaânh khu vûåc khaám chûäa bïånh cöng àiïìu trõ úã bïånh viïån chuáng ta luön cuãng cöë loâng tin
vaâ tû, giûäa dõch vuå theo nhu cêìu vaâ khaám thûúâng vö vïì moåi mùåt, àùåc biïåt khi ra viïån cêìn giaãi quyïët moåi
hònh chung àaä dêîn àïën sûå “lïåch pha” giûä ngûúâi giaâu töìn taåi laâm cho bïånh nhên thöng  caãm vaâ coá êën
vaâ ngûúâi ngheâo.
tûúång töët khi vïì nhaâ.
+ Nhûäng biïíu hiïån tiïu cûåc taác àöång nhû thïë naâo
Thûá tû, Nghiïn cûáu vai troâ cuãa cöng taác tuyïn
àïën hoang mang têm lyá cuãa bïånh nhên vaâ gia àònh
truyïìn vïì viïåc phoâng chöëng bïånh têåt, baão vïå sûác
bïånh nhên. Mùåc duâ trïn thûåc tïë ngaânh Y tïë àaä coá khoãe cho cöng àöìng dên cû
nhûäng vùn baãn qui àõnh vïì àaåo àûác nghïì nghiïåp vaâ
Ngaânh y tïë coá möåt nguyïn tùæc hïët sûác quan
coá nhûäng giaá trõ chuêín mûåc maâ xaä höåi thûâa nhêån,
troång àoá laâ “phoâng bïånh hún chûäa bïånh”, do àoá
song hiïån tûúång lïåch chuêín trong khaám, chûäa bïånh cêìn nêng cao nhêån thûác cuãa ngûúâi dên; maâ muöën
cho cöång àöìng vêîn tiïëp diïîn vaâ diïîn ra dûúái nhiïìu nêng cao nhêån thûác cuãa ngûúâi dên thò phaãi tuyïn
hònh thûác khaác nhau. Muöën triïåt àïí têån göëc hiïån truyïìn vêån àöång ngûúâi dên thûåc hiïån töët caác qui
tûúång lïåch chuêín naây thò cêìn coá nhûäng chñnh saách àõnh cuäng nhû caách phoâng chöëng bïånh “Caán böå y
naâo? coá nhûäng biïån phaáp naâo àïí nêng cao yá thûác, tïë àöìng thúâi cuäng coá thïí laâ nhûäng caán böå tuyïn
àaåo àûác nghïì nghiïåp cuãa y, baác sô?
truyïìn cho caác chûúng trònh phoâng chöëng caác bïånh
Thûá ba, Möëi quan hïå giûäa àöåi nguä y baác sô vúáiphöí biïën, giaáo duåc ngûúâi dên trong cöång àöìng coá
bïånh nhên vaâ gia àònh bïånh nhên
yá thûác giûä gòn vïå sinh chung. Viïåc giaáo duåc yá thûác
34 Taåp chñ Nghiïn cûáu khoa hoåc cöng àoaân
Söë 6 thaáng 12/2016

NGHIÏN CÛÁU - TRAO ÀÖÍI
baão vïå sûác khoãe khöng chó laâ nhiïåm vuå cuãa ngaânhtônh, tûå chuã khiïm töën thaânh caáu kónh,  khoá tñnh
y, maâ àoá coân laâ nhiïåm vuå cuãa nhaâ trûúâng, cuãa gia
noáng naãy; tûâ ngûúâi chu àaáo thñch quan têm àïën
àònh vaâ toaân xaä höåi” [1, tr. 143]. Mùåt khaác, cêìn coángûúâi khaác thaânh ngûúâi ñch kyã; tûâ ngûúâi vui tñnh
nhûäng nghiïn cûáu àïí chó ra vai troâ cuãa cöng taác hoaåt baát thaânh ngûúâi àùm chiïu uïí oaãi nghi bïånh;
tuyïn truyïìn phoâng chöëng bïånh têåt àïën ngûúâi dên
tûâ ngûúâi lõch sûå nhaä nhùån thaânh ngûúâi khùæt khe
nhùçm nêng cao nhêån thûác cuãa ngûúâi dên vïì tûå haånh hoeå ngûúâi khaác; tûâ ngûúâi coá baãn lônh àöåc lêåp
phoâng chöëng bïånh têåt.
thaânh ngûúâi mï tñn dõ àoan tin vaâo nhûäng lúâi boái
Thûá nùm, Phên tñch tònh traång bïånh têåt vaâ nhu toaán söë mïånh...
cêìu khaác chûäa bïånh cuãa ngûúâi dên giúái goác àöå caác Khi ngûúâi dên bõ bïånh, seä xuêët hiïån phaãn ûáng tûå
àùåc àiïím nhên khêíu hoåc vaâ àùåc àiïím xaä höåi
nhiïn, möîi khi phaãi khoá chõu, phaãi bõ boá buöåc, khöng
Cêìn coá nhûäng nghiïn cûáu phên tñch thûåc traång laâm àûúåc moåi viïåc nhû yá mònh (vñ duå: do bïånh têåt
mùæc bïånh têåt theo tuöíi, giúái tñnh, trònh àöå hoåc vêën,laâm khoá chõu vaâ boá buöåc phaãi nùçm möåt chöî, kiïng
nghïì nghiïåp, dên töåc, tön giaáo,... àïí thêëy àûúåc caác coá, phaãi uöëng thuöëc phaãi phuåc tuâng nöåi quy phaãi
tûúng quan giûäa àùåc àiïím nhên khêíu hoåc vaâ àùåc thay àöíi thoái quen hoùåc nïëp söëng). Biïíu hiïån roä raâng
àiïím xaä höåi cuãa bïånh nhên àöëi vúái tònh traång mùæcnhêët laâ cau coá khoá tñnh, hay bùæt beã thêåm chñ coân
bïånh têåt vaâ tûúng quan giûäa ngûúâi bïånh vúái cú súã y hùm doaå. Tuyâ theo nhên caách xaãy ra vúái nhiïìu mûác
tïë hay àöåi nguä y, baác sô,... tûâ àoá giuáp cho caác cú àöå khaác nhau kñn àaáo hay roä neát. Thêìy thuöëc vaâ nhên
quan quaãn lyá xêy dûång caác phûúng aán, kïë hoaåch viïn y tïë hiïíu vaâ chêëp nhêån nhû möåt hiïån tûúång húåp
phoâng ngûâa, chûäa bïånh chùm soác sûác khoãe cho cöång quy luêåt têm sinh lyá vaâ àaáp ûáng bùçng sûå bònh tônh
àöìng dên cû töët hún.
hoaâ nhaä tïë nhõ, kiïn trò giaãi thñch cho bïånh nhên möåt
Thûá saáu, phên tñch möåt söë cú chïë têm lyá taác àöång caách ön töìn.
àïën àïën sûác khoãe, bïånh têåt cuäng nhû caách phoâng
Song cuäng coá khi bïånh têåt laâm cho têm lyá ngûúâi
chûäa bïånh cho nhên dên
bïånh theo hûúáng laâm cho hoå yïu thûúng, quan têm
+ Cêìn mö taã tònh traång bïånh têåt nhû möåt daång túái nhau hún, laâm cho ngûúâi bïånh coá yá chñ quyïët têm
aãnh hûúãng xaä höåi liïn quan àïën haânh vi sûác khoãe. cao hún... Möîi ngûúâi coá thaái àöå  khaác nhau trûúác
Cêìn àaánh giaá àuáng àùæn vai troâ têm lyá vaâ yïëu töë tinh
nhûäng bïånh têåt, bïånh têåt laâ àiïìu bêët haånh khöng thïí
thêìn trong quan hïå giûäa khaã nùng phoâng chûäa bïånh traánh àûúåc, àaânh cam chõu mùåc cho bïånh têåt hoaânh
cuãa ngûúâi dên. Khi bõ bïånh, têm lyá ngûúâi bïånh khöng haânh. Coá ngûúâi kiïn quyïët àêëu tranh khùæc phuåc bïånh
thïí khöng bõ thay àöíi. Sûå thay àöíi têm lyá thïí hiïån têåt; coá ngûúâi laåi súå haäi lo lùæng bïånh têåt; àöi khi chuáng
trong möëi quan hïå tûúng höî giûäa hiïån tûúång têm lyá ta gùåp nhûäng ngûúâi bïånh thñch thuá vúái bïånh têåt. Bïn
vaâ bïånh têåt vaâ möëi quan hïå giûäa têm lyá ngûúâi bïånhcaånh nhûäng ngûúâi giaã vúâ bõ bïånh coá ngûúâi laåi giaã vúâ
vaâ möi trûúâng xung quanh. Laâ ngûúâi bõ bïånh, ngûúâi nhû khöng bõ bïånh.  
àau khöí, bõ röëi loaån sûå thoaãi maái vïì cú thïí, tinh thêìn
vaâ xaä höåi, bõ röëi loaån nhûäng thñch nghi sinh hoåc, têm
Taâi Liïåu tham khaão
lyá xaä höåi vúái caãm giaác bõ phuå thuöåc vaâo bïånh vúái
1. Vuä Minh  Têm  - Chuã biïn (1998) - Nhêåp  mön Xaä höåi
nhêån caãm tûå do bõ haån chïë.
hoåc - Nhaâ xuêët baãn Giaáo  duåc.
+ Bïånh têåt taác àöång àïën têm lyá vaâ ngûúåc laåi bïånh2.  Nguyïîn  Gia  Löåc  -  ngûúâi  dõch  (1993)  -  Caác  qui  tùæc
têåt chõu sûå aãnh hûúãng nhêët àõnh cuãa têm lyá ngûúâi cuãa phûúng  phaáp nghiïn  cûáu  xaä  höåi  hoåc  -  Nhaâ  xuêët
bïånh. Bêët kyâ möåt bïånh duâ nùång hay nheå àïìu aãnh baãn  Khoa  hoåc  xaä  höåi.
hûúãng àïën tinh thêìn ngûúâi bïånh. Bïånh aãnh hûúãng 3. Quyïët àõnh 2992/QÀ-BYT ngaây 17/7/2015 cuãa do Böå
trûúãng  Böå  Y  tïë phï  duyïåt  Kïë  hoaåch  phaát  triïín  nhên
àïën ngûúâi thên vaâ caã nhûäng ngûúâi xung quanh, àoá
lûåc trong hïå thöëng  khaám, chûäa bïånh giai àoaån  2015laâ sûå lo êu thay àöíi kinh tïë, sinh hoaåt vaâ haånh phuác 2020.
gia àònh.
4.  http://ihph.org.vn/benh-gout-nguyen-nhan-trieu+ Bïånh têåt laâm thay àöíi têm lyá ngûúâi bïånh, coá chung-hau-qua-va-  huong-dieu-tri-10329.html”
khi chó laâm thay àöíi nheå vïì caãm xuác, song cuäng coá 5.  http://suckhoecuocsong.com.vn/suc-khoe/giat-minhkhi-viet-nam-thuoc-top-2-the-gioi-ve-ty-le-mac-ungkhi laâm biïën àöíi maånh meä, sêu sùæc toaân böå nhên
thu.htm
caách ngûúâi bïånh. Thöng thûúâng bïånh caâng nùång, 6.  http://yeusuckhoe.net/8180/tinh-hinh-benh-tat-cuacaâng keáo daâi thò sûå biïën àöíi têm lyá caâng trêìm troång. nguoi-gia-viet-nam.  html
Bïånh têåt coá thïí laâm ngûúâi bïånh thay àöíi tûâ àiïìm 7.  Niïn  giaán thöëng kï (2015) -  Töíng  cuåc thöëng kï.

35 cöng àoaâ
Taåp chñ Nghiïn cûáu khoa hoåc
Söë 6 thaáng 12/2016

Tài liệu cùng danh mục Y học thường thức

Physical Education Matters

Within SPH, students pursue their education with an extraordinarily interdisciplinary range of faculty, including biomedical scientists, medical care professionals, behavioral and social scientists (e.g., economics, sociology, politics), epidemiologists, biostatisticians, information scientists, lawyers, health service researchers and health educators, among others. As a result, SPH are well-positioned to be university leaders in collaborations with other schools, organizations and within the communities they serve. Increasingly, there are collaborations with schools of journalism, social work, and regional and city planning. This reflects, in part, recognition of the complexity of health and healthcare and the forces that influence them....


PYLOBACT (Kỳ 2)

Cơ chế tác dụng : Omeprazole ức chế sự tiết acid của dạ dày thông qua ức chế đặc hiệu hệ thống H+/K+ ATPase ở bề mặt chế tiết của tế bào thành dạ dày. Omeprazole ức chế cả sự chế tiết dạ dày căn bản và khi bị kích thích. Sau khi uống, tác dụng ức chế tiết acid của omeprazole xảy ra trong vòng 1 giờ. Thời gian ức chế kéo dài 24 giờ. Sau khi lặp lại liều 20 mg omeprazole/ngày thì lượng acid dạ dày trong 24 giờ giảm đi 97%. Tinidazole gây cản trở...


Phác đồ 1 lần/tuần hiệu quả cho lao thể ẩn

Theo nghiên cứu được giới thiệu tại Hội nghị Quốc tế của Hiệp hội Lồng ngực Hoa Kỳ năm 2011, thử nghiệm lâm sàng phòng ngừa nhiễm lao thể ẩn được Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa bệnh tật (CDC) quốc tế bảo trợ – thử nghiệm PREVENT TB – cho thấy phác đồ rifapentin và isoniazid 1 lần/tuần chỉ trong 3 tháng có hiệu quả như phác đồ chuẩn isoniazid đơn thuần tự dùng hàng ngày trong 9 tháng, và có tỷ lệ hoàn thành cao hơn rõ rệt. ...


Tác dụng của cây chó đẻ

Tác dụng của cây chó đẻ Tags: Tây Ninh, Nguyễn Hoàng, tác dụng phụ, như thế nào, chó đẻ, của cây, sử dụng, uống,chữa, ngày, viê m, nước Hỏi:Gần đây tôi đi nhiều nơi thấy người ta sử dụng cây chó đẻ để đun nước uống hằng ngày. Xin hỏi tác dụng của cây chó đẻ như thế nào, sử dụng ra sao, uống


APROVEL 75 mg - 150 mg - 300 mg (Kỳ 2)

CHỈ ĐỊNH Điều trị cao huyết áp nguyên phát (dùng đơn liệu pháp hay phối hợp với các thuốc khác). CHỐNG CHỈ ĐỊNH Tăng nhạy cảm với bất cứ thành phần nào của thuốc. CHÚ Ý ĐỀ PHÒNG - Bệnh nhân giảm thể tích máu-hạ áp : Aprovel hiếm khi gây tụt huyết áp. Cũng như các thuốc ức chế men chuyển, tụt huyết áp triệu chứng có thể xảy ra ở bệnh nhân giảm thể tích máu hay giảm natri do điều trị bằng thuốc lợi tiểu, hay đang theo chế độ ăn kiêng muối hay đang chạy thận nhân tạo....


Bảo vệ mắt khi dùng máy vi tính thường xuyên

Theo các bác sĩ, việc sử dụng các thiết bị điện tử thường xuyên có thể dẫn đến các bệnh về mắt và những vấn đề khác về sức khỏe như: nhức đầu, đau cổ, đau lưng, rối loạn giấc ngủ… Một vài “mẹo” nhỏ sau đây sẽ giúp bạn tránh khỏi những ảnh hưởng không tốt khi sử dụng máy tính thường xuyên: 1. Tùy chỉnh màn hình Màn hình là nơi ta nhìn vào trong suốt quá trình sử dụng máy tính. Rõ ràng, ai cũng biết đây là tác nhân chính quyết định đến việc mắt phải hoạt...


Món ăn - bài thuốc từ lươn

Món ăn - bài thuốc từ lươn Lươn được gọi là “con sâm dưới nước” do tác dụng bổ dưỡng của nó. Lươn vàng còn gọi là thiên ngư, trương ngư – một trong “bốn món tươi ngon dưới sông” (tứ đại hà tiên) cũng là thuốc bổ quý. Trong lươn có nhiều protid, lipid, glucid; các vitamin B, E, A, D và các nguyên tố vi lượng như Fe, P, Ca; ngòai ra còn có nhiều arginin tạo tinh trùng, lecithin tốt não Theo Đông y, lươn vàng tính ôn, vị ngọt, có công hiệu bổ ngũ tạng, bổ trung,...


Ca lâm sàng

Phân tích ca là môn học chuyên sâu về những rỗi nhiễu tâm lý ở con người. Phần thứ nhất của môn học giới thiệu những kỹ năng đọc hiểu và phân tích các yếu tố như đặc điểm lâm sàng, nhân cách, quá khứ phát triển, tiền sử bệnh, nhận thức về bệnh, khả năng thực hiện những hoạt động có mục đích... của bệnh nhân. Phần thứ hai là phần trọng tâm của môn học. Phần này sẽ tập trung tìm hiểu sâu một số ca lâm sàng cụ thể, thông qua việc đọc hiểu, phân tích một...


Policies and practices for mental health in Europe - meeting the challenges

California, Minnesota, and New York have been particularly active in legislating access to language services in health care. Although these states are at different stages, they gener- ally are considered leaders in language services and are likely to provide insights for other states. California has the most comprehensive provisions in the nation on access to language services and is the only state that has passed regulations mandating that commercial health plans make available to and reimburse providers for language services. Minnesota has some regulations in place on language services, including regulations targeting Medicaid health plans, and has proposed legislation directed at...


Ăn canh cũng phải chú ý thời gian và tốc độ

Qua điều tra dinh dưỡng đối với hơn 60 nghìn người của các nhà dinh dưỡng học Mỹ cho thấy, những người đủ dinh dưỡng đều là những người thường xuyên ăn canh. Rất nhiều người cho rằng, ăn canh là một việc rất đơn giản, nhưng họ đâu biết rằng, chỉ có ăn canh một cách khoa học, mới hấp thu được dinh dưỡng, mới tránh bị tích tụ mỡ. Ăn canh vào lúc nào là điều rất quan trọng, tục ngữ có câu: “Trước khi ăn cơm ăn bát canh dáng người vừa đẹp vừa khỏe mạnh;...


Tài liệu mới download

Machine Learning cơ bản
  • 18/04/2017
  • 33.490
  • 418

Từ khóa được quan tâm

Có thể bạn quan tâm

Sinh sản vô tính
  • 13/12/2012
  • 87.506
  • 714
Canh Dưỡng Sinh - Phần 24
  • 23/12/2010
  • 62.777
  • 223

Bộ sưu tập

Danh mục tài liệu