Tìm kiếm tài liệu miễn phí

LUẬN VĂN: Tình hình phát triển Làng Nghề, trong đó có Làng Nghề thủ công truyền thống và Làng Nghề mới

Khôi phục và phát triển các LN là nội dung quan trọng của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn nhằm góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm, tăng thu nhập và cải thiện đời sống cho người nông dân, đẩy mạnh hoạt động xuất nhập khẩu, đóng góp tích cực vào quá trình lành mạnh hóa các quan hệ xã hội ở nông thôn, khơi dậy các nguồn lực để phát triển kinh tế ở các địa phương cũng như trong phạm vi cả nước, đồng thời phát huy...



Đánh giá tài liệu

4.6 Bạn chưa đánh giá, hãy đánh giá cho tài liệu này


LUẬN VĂN: Tình hình phát triển Làng Nghề, trong đó có Làng Nghề thủ công truyền thống và Làng Nghề mới LUẬN VĂN: Tình hình phát triển Làng Nghề, trong đó có Làng Nghề thủ công truyền thống và Làng Nghề mới thủ công truyền thống, phát triển Làng Nghề, kinh tế đầu tư, cao học kinh tế đầu tư, thạc sỹ kinh tế đầu tư, luận văn
4.6 5 1850
  • 5 - Rất hữu ích 1.034

  • 4 - Tốt 816

  • 3 - Trung bình 0

  • 2 - Tạm chấp nhận 0

  • 1 - Không hữu ích 0

Mô tả

  1. LUẬN VĂN: Tình hình phát triển Làng Nghề, trong đó có Làng Nghề thủ công truyền thống và Làng Nghề mới
  2. MỞ ĐẦU 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Khôi phục và phát triển các LN là nội dung quan trọng của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn nhằm góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm, tăng thu nhập và cải thiện đời sống cho người nông dân, đẩy mạnh hoạt động xuất nhập khẩu, đóng góp tích cực vào quá trình lành mạnh hóa các quan hệ xã hội ở nông thôn, khơi dậy các nguồn lực để phát triển kinh tế ở các địa phương cũng như trong phạm vi cả nước, đồng thời phát huy bản sắc dân tộc. Trải qua những bước thăng trầm của lịch sử, LN ở nước ta có lúc thịnh, lúc suy, phát triển mạnh vào những năm 60 - 70 (thế kỷ XX) dưới các hình thức hợp tác xã tiểu thủ công nghiệp, sau đó phát triển chậm lại vào thập kỷ 80. Đến đầu những năm 90, nền kinh tế nước ta chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường, sản phẩm LN phải cạnh tranh mạnh mẽ với sản phẩm cùng loại được sản xuất bằng công nghệ tiên tiến có chất lượng tốt hơn, đẹp hơn, giá cả thấp hơn; do thị trường truyền thống về tiêu thụ sản phẩm LN không còn bởi sự sụp đổ của Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu đã làm cho sản xuất ở nhiều LN đình đốn, thậm chí bị suy thoái, mai một dần. Nhận thức rõ vai trò và thực trạng phát triển của LN, Hội nghị lần thứ 5, Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VII đã xác định: “Phải có chính sách mở rộng thị trường, khuyến khích khôi phục và phát triển các LN, nâng cao độ tinh xảo, tính dân tộc độc đáo trong các chủng loại mặt hàng” 1. Đến Đại hội VIII, Đảng ta coi phát triển LN là một bộ phận không thể tách rời của kinh tế nông thôn và là một trong những nội dung của công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn. Đại hội IX, X của Đảng tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng của LN và chỉ rõ: “Hình thành các khu vực tập trung công nghiệp, các điểm công nghiệp ở nông thôn, các LN gắn với thị trường trong nước và xuất khẩu”, 1 Văn kiện Hội nghị lần thứ 5 Ban chấp hành Trung ương khóa VII, Hà Nội, 1993, trang 17
  3. đồng thời “phải phát triển bền vững các LN” 2. Cụ thể hóa các chủ trương, quan điểm về phát triển LN của Đảng, trong những năm gần đây, Nhà nước đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách để hỗ trợ, khuyến khích phát triển LN, như Quyết định 132/2001/QĐ/TTg ngày 7 tháng 9 năm 2001 của Thủ tướng Chính phủ về cơ chế tài chính phục vụ triển khai các chương trình phát triển đường nông thôn và cơ sở hạ tầng phục vụ cho phát triển LN; Nghị định 134/2004/NĐ/CP của Chính phủ về hoạt động khuyến công với 7 nội dung phục vụ các chương trình hướng dẫn, hỗ trợ, giúp đỡ các LN, tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp vừa và nhỏ ở vùng nông nghiệp nông thôn; tháng 3/2006, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã xây dựng đề án “mỗi làng một nghề” và phát triển ngành nghề nông thôn trong giai đoạn công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn đến năm 2015; ngày 18 tháng 12 năm 2006, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã có Thông tư số 116/2006/TT-BNN về hướng dẫn thực hiện một số nội dung của Nghị định số 66/2006/NĐ/CP của Chính phủ về phát triển LN và ngành nghề nông thôn. Xuất phát từ thực tế thực hiện Nghị định ngày 18/04/2007, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã ban hành Chỉ thị số 28/2007/CT-BNN về việc “Đẩy nhanh thực hiện quy hoạch phát triển ngành nghề nông thôn và phòng chống ô nhiễm môi tr ường LN”... Với những chủ trương, chính sách, chương trình và đề án nêu trên, LN ở nước ta đã có điều kiện để phục hồi, phát triển. Các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ (DHNTB) có nhiều tiềm năng để phát triển LN. Với hàng chục LN có lịch sử hình thành lâu đời đã đưa ra thị trường nhiều sản phẩm không chỉ nổi danh trong nước mà cả ngoài nước như: gốm Thanh Hà, đồng Phước Kiều, lụa Mã Châu (tỉnh Quảng Nam); đá Non Nước, nước mắm Nam Ô (Thành phố Đà Nẵng); đường phổi, kẹo gương (tỉnh Quảng Ngãi); rượu Bầu Đá (tỉnh Bình Định),... Ngoài bề dày truyền thống của các LN, các tỉnh DHNTB còn có nguồn nguyên liệu tại chỗ phong phú như: hải sản cho công nghiệp chế biến, mây, tre, cói, xơ dừa làm nguyên liệu cho nghề đan lát, đất làm đồ gốm, đá cho sản xuất vật liệu xây dựng… Đặc biệt, các tỉnh DHNTB có tiềm năng lớn về phát triển du lịch với nhiều danh lam thắng cảnh và di tích lịch sử, văn hóa nổi tiếng, đã và sẽ là điều kiện để gắn kết LN với các tour du lịch. Đây là hình thức tổ chức có hiệu quả ở nhiều nước trên thế giới hiện nay. Để khai thác những lợi thế này, 2 Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb CTQG, H, 2006, tr.172, 194.
  4. trong những năm gần đây, Đảng bộ và chính quyền các tỉnh DHNTB đã có nhiều chủ trương, chính sách nhằm khôi phục, phát triển các LN, nhờ đó, LN trong khu vực đã có bước phát triển nhất định. Theo số liệu báo cáo của Sở Công nghiệp các tỉnh, tính tới năm 2007, Quảng Nam có 61 LN, Bình Định 54 LN, Phú Yên 17 LN, Quảng Ngãi 11 LN và thành phố Đà Nẵng 7 LN. Sản xuất ở các LN đã thu hút được một lượng lớn lao động ở nông thôn, góp phần chuyển dịch một bộ phận lao động thuần nông sang lao động công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp. Thu nhập của các hộ trong LN ngày càng ổn định và được cải thiện. Thị trường tiêu thụ sản phẩm tuy chiếm 80-90% thị trường trong nước, song nhiều LN đã xác lập được vị trí vững chắc trên thị trường. Nhiều cơ sở đã biết áp dụng công nghệ thông tin để quảng bá sản phẩm, đưa kỹ thuật hiện đại phù hợp với từng công đoạn sản xuất để tăng năng suất lao động, nâng cao chất lượng, hạ giá thành sản phẩm, cải tiến mẫu mã, đa dạng hóa chủng loại sản phẩm. Do đó, sản phẩm LN ngày càng đáp ứng tốt hơn với nhu cầu người tiêu dùng trong và ngoài nước. Bên cạnh những ưu điểm, LN ở các tỉnh DHNTB cũng còn những tồn tại, yếu kém: - Số lượng các LN tăng chậm, một số tỉnh trong những năm gần đây không hình thành được LN mới như: Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Quảng Nam. Nhiều LN, ngành nghề truyền thống bị mai một và mất dần như: làng chiếu Cẩm Nê (Đà Nẵng), trống Lâm Yên (Quảng Nam), tơ tằm Phú Phong, dệt thổ cẩm Hà Ri, bánh tráng dừa Hoài Nhơn (Bình Định)… - Các LN hiện có phần lớn là quy mô nhỏ, sản xuất phân tán. Tỉnh Quảng Nam chỉ có 19/61 LN có quy mô đạt 30% số hộ và lao động làm nghề tiểu thủ công nghiệp. Vốn kinh doanh ở các LN rất thấp, bình quân hộ chuyên nghề là 20,6 triệu đồng, hộ kiêm nghề là 9,18 triệu đồng. Tỉnh Bình Định vốn bình quân ở các LN khoảng 14,3 triệu đồng/1 cơ sở. - Thị trường đầu ra của các LN còn nhỏ bé, thiếu ổn định, chủ yếu là tiêu thụ tại chỗ, nhưng thị trường này cũng kém phát triển. - Năng lực cạnh tranh của sản phẩm LN còn yếu do chưa tạo ra sự đồng đều về mẫu mã sản phẩm, kiểu dáng, bao bì chậm đổi mới. - Công nghệ và thiết bị sử dụng trong các LN còn lạc hậu, do đó chất lượng sản phẩm chưa cao, năng suất lao động thấp, giá thành sản phẩm còn chứa đựng nhiều yếu tố bất hợp lý.
  5. - Chất lượng nguồn nhân lực trong các LN còn thấp, phần lớn lao động chưa được đào tạo có bài bản, chủ yếu đào tạo theo kiểu cầm tay chỉ việc nên lao động có kỹ thuật cao rất ít. - Cơ sở hạ tầng LN còn nhiều khó khăn, nhìn chung mới ở mức trung bình hoặc dưới trung bình. - Tình trạng ô nhiễm môi trường ở các LN đang là một thách thức lớn. - Việc chấp hành luật pháp, chính sách trong kinh doanh chưa nghiêm. Kinh doanh không giấy phép, không báo cáo tình hình hoạt động hàng năm, nợ thuế, trốn thuế ở các cơ sở sản xuất khá phổ biến. Nguyên nhân của thực trạng trên có nhiều, song chủ yếu là do nhận thức của một số cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp ở các tỉnh chưa thật đầy đủ, chưa thấy hết vị trí quan trọng của các LN nên trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo chưa kịp thời, tập trung, nhất quán. Cơ chế, chính sách của Nhà nước còn thiếu tính hệ thống, chưa đồng bộ, chưa xác định cụ thể cơ quan quản lý nhà nước trực tiếp đối với các LN nên LN phát triển còn mang tính tự phát, thị trường tiêu thụ sản phẩm do các hộ tự lo, vốn đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh chủ yếu là các hộ tự chạy,… Vì vậy, vấn đề đặt ra là phải đánh giá đúng vị trí, vai trò, thực trạng hoạt động của các LN ở các tỉnh DHNTB, trên cơ sở đó, xác định phương hướng và đề xuất giải pháp có cơ sở khoa học để phát triển mạnh, bền vững LN nhằm khai thác có hiệu quả tiềm năng, lợi thế của vùng là yêu cầu cấp thiết cần được nghiên cứu, luận giải. Xuất phát từ lý do đó, chúng tôi chọn vấn đề: “Phát triển làng nghề ở các tỉnh duyên hải Nam Trung bộ - Thực trạng và giải pháp” làm đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ năm 2009. 2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI Vấn đề phát triển LN đã được các nhà khoa học nghiên cứu trên nhiều phương diện với phạm vi, mức độ khác nhau và đã tạo được những kết quả nhất định, đáng chú ý là các công trình sau đây: - Các công trình nghiên cứu tương đối có hệ thống về cơ sở lý luận, thực trạng và phương hướng, giải pháp phát triển LN, đặc biệt là LN truyền thống trên địa bàn cả nước hoặc một vùng kinh tế nhất định, gồm có:
  6. + Phát triển LN truyền thống trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Tiến sĩ Mai Thế Hởn, giáo sư, tiến sĩ Hoàng Ngọc Hòa, phó giáo sư, tiến sĩ Vũ Văn Phúc, Nhà xuất bản chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003. + LN thủ công truyền thống Việt Nam, Bùi Văn Vượng, Nhà xuất bản văn hóa thông tin, Hà Nội, 2002. + Nghề cổ Việt Nam, Vũ Từ Trang, Nhà xuất bản văn hóa thông tin, Hà Nội, năm 2002. + Khôi phục và phát triển LN nông thôn vùng đồng bằng sông Hồng - Thực trạng và giải pháp, Luận văn thạc sĩ của Vũ Thị Hà, Hà Nội, 2002. - Các công trình đi sâu phân tích, đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp để phát triển LN trên cả nước, một vùng, một địa phương gồm: + Bảo tồn và phát triển LN, Thực trạng và giải pháp - Liên Minh, Tạp chí Xưa và Nay, số 293/2007. + Khôi phục và phát triển LN Việt Nam, Thái Quang, Tạp chí Con số và Sự kiện, số 5/2207. + LN nước ta, những khó khăn, hạn chế trong quá trình phát triển, Nguyễn văn Chiến, Tạp chí Khoa học chính trị, số 5/2005. + Giải pháp để phát triển LN ở đồng bằng sông Hồng, Đào Thế Anh, Nguyễn Ngọc Mai, Tạp chí Xưa và Nay, số 293/2007. + Thực trạng và giải pháp phát triển LN ở tỉnh Bắc Ninh, Nguyễn Hữu Hoàn, Tạp chí Quản lý Nhà nước, số 10/2007. + Phát triển LN truyền thống ở Đắc Lắc, Báo Nhân dân, ngày 03/12/2007. - Nghiên cứu phát triển LN trong mối quan hệ với bảo vệ môi trường, giữ gìn bản sắc dân tộc, giải quyết việc làm, phát triển du lịch gắn với quá trình hội nhập kinh tế quốc tế bao gồm các công trình: + Từ quan điểm phát triển bền vững của Ph.Ăngghen suy nghĩ về môi trường LN ở Việt Nam hiện nay, Bùi Thị Ngọc Lan, Tạp chí Khoa học chính trị, số 6/2006. + Xã hội hóa công tác môi trường LN, Lê Thị Kim Cúc, Tạp chí Tài nguyên và Môi trường, số 5/2008. + LN truyền thống với việc bảo tồn các giá trị văn hóa nghề, Trương Minh Hằng,
  7. Tạp chí Nghiên cứu Đông Nam Á, số 4/2006. + LN vùng đồng bằng sông Hồng với việc giữ gìn phát huy giá trị văn hóa dân tộc, Dương Thị Minh, Tạp chí Lý luận chính trị, số 6/2007. + Phát triển cụm công nghiệp LN trong quá trình hội nhập, GS,TS. Nguyễn Đình Phan, Tạp chí Khu công nghiệp Việt Nam, số 2/2005. + Phát triển LN nông thôn trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, Hoàng Hải, Nguyễn Hữu Thắng, Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, số 7/2006. + Phát triển LN, giải quyết việc làm ở nông thôn, Đoàn Tất Thắng, Tạp chí Thương mại, số 44/2005. + LN du lịch Việt Nam, GS,TS.Hoàng Văn Châu, Nxb Thống kê, H, 2007. - Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng và từng giải pháp cụ thể cho phát triển LN có các công trình: + Phát triển môi trường thể chế cho LN ở nông thôn Việt Nam, Bùi Văn Vượng, Hội thảo khoa học về môi trường thể chế cho các hoạt động dịch vụ và sản xuất phi nông nghiệp ở nông thôn đồng bằng sông Hồng, Hà Nội, tháng 3/1996. + Nhân lực LN: Băn khoăn trước thềm hội nhập, Đoàn Hòa, Tạp chí Tài chính, số 3/2006. + Phát huy những lợi thế truyền thống trong xây dựng thương hiệu LN ở đồng bằng sông Hồng, Vũ Trường Giang, Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, số 15/2006. + Phát triển thương hiệu sản phẩm LN truyền thống Việt Nam hiện nay, Nguyễn Vĩnh Thanh, Tạp chí Nghiên cứu kinh tế, số 4/2007. + Tình hình vốn của các cơ sở sản xuất ở các LN miền Đông Nam Bộ, Nguyễn Đình Hòa, Tạp chí Thương mại, số 17/2007. + Phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm LN, Hồ Thanh Thủy, Tạp chí Tài chính, số 12/2005. + Một số giải pháp tài chính, tín dụng trong phát triển LN, Tôn Thất Viên, Tạp chí Kinh tế và Dự báo, số 8/2006. - Nghiên cứu kinh nghiệm phát triển LN ở một số nước trên thế giới và ở một số địa phương trong nước có các công trình:
  8. + Tình hình phát triển LN ở một số nước châu Á và kinh nghiệm cần quan tâm đối với Việt Nam, Mai Thế Hởn, Tạp chí Những vấn đề kinh tế thế giới, tháng 6/1999. + Mô hình kinh tế - tổ chức sản xuất LN ở Hà Tây, Mai Thanh Cúc, Tạp chí Kinh tế và Phát triển, số 1/2007. + Phú Túc - bài học về sự phát triển của một LN, Hoàng Mai, Tạp chí Xưa và Nay, số 293. + Vai trò chính quyền địa phương trong phát triển kinh tế khu chuyên doanh gốm sứ Phong Khê (Trung Quốc) và Bát Tràng (Việt Nam), Hoàng Thế Anh, Tạp chí Nghiên cứu Trung Quốc số 6/2005. Những công trình nêu trên, một số công trình nghiên cứu một cách tương đối có hệ thống và toàn diện về cơ sở lý luận, thực trạng và phương hướng, giải pháp phát triển LN, song phạm vi nghiên cứu chủ yếu là trên địa bàn cả nước hay một vùng lãnh thổ mà tập trung nhất là vùng đồng bằng sông Hồng; còn lại phần lớn các công trình chỉ đề cập tới một mặt, một khía cạnh nào đó có liên quan tới phát triển LN nói chung. Đối với các tỉnh DHNTB, cho tới nay, mới xuất hiện một số bài báo được đăng tải trên các trang web hoặc một số phương tiện thông tin đại chúng của địa phương hoặc mới dừng lại ở các chương trình, bản quy hoạch về khôi phục, phát triển LN của các tỉnh, chưa có một công trình nào nghiên cứu một cách có hệ thống, toàn diện về tiềm năng, thực trạng, xu thế phát triển, những vấn đề đặt ra để từ đó đề xuất những giải pháp nhằm đẩy mạnh phát triển LN trên địa bàn. 3. NỘI DUNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI Đề tài tập trung nghiên cứu tình hình phát triển LN, trong đó có LN thủ công truyền thống và LN mới với nhiều tổ chức kinh doanh hộ gia đình, tổ hợp tác, hợp tác xã, doanh nghiệp đang tồn tại và phát triển trên địa bàn các tỉnh DHNTB. Về không gian: Đề tài tập trung nghiên cứu về LN thủ công truyền thống ở các tỉnh DHNTB, từ Đà Nẵng đến Khánh Hòa. Về thời gian: Đề tài nghiên cứu tình hình phát triển LN ở các tỉnh DHNTB từ năm 2005 đến năm 2008. 4. MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI 4.1. Mục tiêu
  9. - Làm rõ một số vấn đề lý luận cơ bản: phạm trù LN; đặc điểm, vai trò của LN đối với sự phát triển kinh tế, xã hội; các nhân tố ảnh hưởng và các quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về phát triển LN. - Phân tích, đánh giá tiềm năng và thực trạng phát triển của LN ở các tỉnh DHNTB, những khó khăn, tồn tại, nguyên nhân và những vấn đề đặt ra cần giải quyết. - Đề xuất phương hướng và hệ thống các giải pháp để thúc đẩy LN ở các tỉnh DHNTB phát triển trong những năm tới. 4.2. Nhiệm vụ - Hệ thống hóa lý luận về LN, góp phần làm rõ khái niệm, vai trò, nhân tố ảnh hưởng tới phát triển LN trong quá trình CNH, HĐH đất nước. - Phân tích tiềm năng phát triển LN ở các tỉnh DHNTB và những kết quả, tồn tại, nguyên nhân trong quá trình phát triển LN trên địa bàn. - Đề xuất một số phương hướng và các giải pháp chủ yếu để phát triển LN ở các tỉnh DHNTB trong những năm tiếp theo. 5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI - Đề tài được nghiên cứu dựa trên cơ sở vận dụng những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, các quan điểm đổi mới của Đảng và các chính sách của Nhà nước trong các kỳ Đại hội VI, VII, VIII, IX và X. - Thừa kế có chọn lọc các công trình có liên quan, các báo cáo đánh giá về tình hình LN của các ngành, các địa phương ở các tỉnh DHNTB qua các năm. - Sử dụng lý luận, phương pháp luận khoa học kinh tế Mác xít làm phương pháp nghiên cứu cơ bản như điều tra, khảo sát, thống kê, phân tích, tổng hợp,… để nghiên cứu và trình bày các nội dung đưa ra trong đề tài. 6. KẾT CẤU CỦA ĐỀ TÀI Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, đề tài được kết cấu thành 3 chương: Chương 1: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển LN. Chương 2: Tiềm năng và thực trạng phát triển LN ở các tỉnh DHNTB.
  10. Chương 3: Phương hướng và các giải pháp chủ yếu nhằm phát triển LN ở các tỉnh DHNTB Sau đây là kết quả nghiên cứu của đề tài:
  11. CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ LÀNG NGHỀ Một trong những nét đặc sắc của tổ chức kinh tế - xã hội ở nông thôn Việt Nam là hình thành các LN. LN ở nước ta được hình thành và phát triển lâu đời. Theo kết quả nghiện cứu của các nhà sử học, làng, xã Việt Nam xuất hiện từ thời vua Hùng, dựa trên cơ sở những công xã nông thôn. Ở buổi đầu sơ khai, trong một làng người dân sống bằng nghề nông nghiệp, về sau dần dần xuất hiện những bộ phận cư dân sống bằng nghề khác và được tổ chức thành nghề nghiệp, như nghề làm gốm, nghề đúc đồng, nghề dệt vải,… Cùng với thời gian, các nghề phát triển thành LN. 1.1. QUAN NIỆM VỀ LÀNG NGHỀ VÀ NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA LÀNG NGHỀ VIỆT NAM 1.1.1. Quan niệm về LN, LN truyền thống, LN mới 1.1.1.1. Quan niệm về LN Thuật ngữ LN từ trước tới nay đã được đề cập khá nhiều trong các sách, báo với nội dung rộng hẹp khác nhau. Có ý kiến cho rằng, LN là làng cổ truyền làm nghề thủ công. Tuy nhiên, không nhất thiết mọi người dân đều sản xuất hàng thủ công và ngay cả những người làm nghề thủ công cũng có khi làm ruộng. Theo giáo sư Trần Quốc Vượng thì LN là làng tuy vẫn có trồng trọt theo lối tiểu nông và chăn nuôi gà, lợn, nhưng ở đó đã nổi trội một nghề cổ truyền, tinh xảo với một tầng lớp thợ thủ công chuyên nghiệp hay bán chuyên nghiệp, sống chủ yếu bằng LN đó 3. Có ý kiến cho rằng, LN là nơi quy tụ đa số hộ gia đình chuyên làm nghề sản xuất thủ công lâu đời, có sự liên kết hỗ trợ nhau trong sản xuất, tiêu thụ sản phẩm theo kiểu phường hội, kiểu hệ thống doanh nghiệp vừa và nhỏ, có cùng tổ nghề. Tác giả Trần Minh Yến quan niệm, LN là một thiết chế kinh tế - xã hội ở nông thôn, được cấu thành bởi yếu tố làng và nghề, tồn tại trong một không gian địa lý nhất 3 Viện kinh tế học: Bảo t ồn và phát triển LN ở vùng đồng bằng sông Hồng, tài liệu chuyên khảo, Hà Nội tháng 12/1994, trang 7.
  12. định, trong đó bao gồm nhiều hộ gia đình sinh sống bằng nghề thủ công là chính, giữa họ có mối liên kết về kinh tế - xã hội và văn hóa 4. Những quan niệm khác nhau về LN nêu trên tiếp cận chủ yếu theo hướng LN truyền thống, liên quan đến sản xuất tiểu thủ công nghiệp. Song, với cách nhìn rộng hơn, xuất phát từ thực tế phát triển kinh tế ở nông thôn Việt Nam, nhất là trong giai đoạn hiện nay đang đặt ra một số vấn đề cần nghiên cứu để có quan niệm về LN phù hợp. Thứ nhất, bên cạnh LN sản xuất tiểu thủ công nghiệp truyền thống thì cũng xuất hiện các LN sản xuất nông nghiệp mà sản phẩm của nó mang tính đặc thù, tên tuổi của các LN này đã ghi vào lịch sử, như làng nuôi gà chọi ở Hải Dương, LN nuôi trâu chọi ở Đồ Sơn (Hải Phòng), LN nuôi chim cảnh, cá cảnh ở ngoại thành Hà Nội, LN trồng cây cảnh ở Nghi Tàm, Quảng Bá (Hà Nội), LN trồng hoa Ngọc Hà (Hà Nội), LN rau Trà Quế (Quảng Nam), … Như vậy, quan niệm về LN chỉ hiểu trong giới hạn sản xuất tiểu thủ công nghiệp là không đầy đủ. Thứ hai, ngày nay, khu vực kinh tế thứ ba (thương mại, du lịch, dịch vụ,…) đang ngày càng phát triển và đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế thế giới nói chung, Việt Nam và các LN nói riêng. Do đó, các nghề buôn bán, dịch vụ, du lịch ở nông thôn đã và đang chiếm tỷ trọng lớn trong doanh thu của mỗi làng. Vì thế, trong LN không chỉ có ngành nghề tiểu thủ công nghiệp, nông nghiệp, mà còn có ngành thương mại, dịch vụ. Như vậy, trong LN sẽ có loại làng một nghề và làng nhiều nghề, tùy theo số lượng ngành nghề tiểu thủ công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ chiếm tỷ lệ ưu thế trong làng. Thứ ba, trong quá trình đô thị hóa, một số làng ven đô biến thành phố, phường, nhưng nhiều nơi nghề thủ công truyền thống vẫn tồn tại và phát triển. Vì vậy, LN không chỉ giới hạn sau lũy tre làng mà còn mở rộng ở thành phố, thị xã, thị trấn… Thứ t ư, th ực tế ở nước ta, có những địa phương mà tất cả các làng trong xã hoặc nhiều xã trong huyện cùng sản xuất một chủng loại hàng hóa truyền thống hoặc cùng kinh doanh liên quan đ ến một nghề nông nghiệp và có quan hệ mật thiết với nhau về kinh tế - xã hội. Như vậy, LN không chỉ bó hẹp trong phạm vi hành chính của một làng mà còn mở rộng ở một số làng, một tiểu vùng… Từ thực tế đó, quan niệm LN cần phải hiểu rộng hơn, đầy đủ hơn, đó là: làng nghề 4 Trần Minh Yến, LN truyền thống trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, NXB khoa học xã hội, Hà Nội 2004, trang 11.
  13. là một địa bàn hay khu vực dân cư sinh sống, có các hoạt động ngành nghề nông thôn, sản xuất ra một hoặc nhiều loại sản phẩm khác nhau, có số hộ, số lao động, thu nhập từ ngành nghề này chiếm ưu thế so với số hộ, số lao động và thu nhập của làng trong năm. Các hoạt động ngành nghề nông thôn đã được nghị định số 66/2006/NĐ-CP của Chính phủ về phát triển ngành nghề nông thôn quy định: - Chế biến, bảo quản nông, lâm, thủy sản. - Sản xuất vật liệu xây dựng, đồ gỗ, mây tre đan, gốm sứ, thủy tinh, dệt may, cơ khí nhỏ. - Xử lý, chế biến nguyên vật liệu phục vụ sản xuất ngành nghề nông thôn. - Sản xuất hàng thủ công, mỹ nghệ. - Cây trồng và kinh doanh sinh vật cảnh. - Xây dựng, vận tải trong nội bộ xã, liên xã và các dịch vụ khác phục vụ sản xuất, đời sống dân cư nông thôn. - Tổ chức đào tạo nghề, truyền nghề, tư vấn sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực ngành nghề nông thôn. Để xác định LN, một số tổ chức và các địa phương có LN đều đưa ra những tiêu chí riêng dựa vào đặc điểm kinh tế LN của địa phương mình, do đó chưa có sự thống nhất. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng với tổ chức JICA (Nhật Bản) điều tra để quy hoạch LN tiểu thủ công nghiệp Việt Nam năm 2002, đã quy định tỷ lệ số hộ, số lao động, giá trị sản xuất, thu nhập so với tổng số toàn làng là 20%. Sau này, trong thông tư số 116/2006/TT-BNN của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về hướng dẫn thực hiện một số nội dung của nghị định số 66/2006/NĐ-CP về phát triển ngành nghề nông thôn quy định tỷ lệ số hộ trên địa bàn tham gia các hoạt động ngành nghề nông thôn tối thiểu 30% tổng số lao động của toàn làng. Đối với các tỉnh đồng bằng sông Hồng (Hà Tây (cũ), Bắc Ninh, …) đưa ra tiêu chí số hộ, số lao động làm nghề nông nghiệp ít nhất 50% so với tổng số hộ và lao động trong làng. Giá trị sản xuất và thu nhập từ các ngành nghề phi nông nghiệp đạt trên 50% so với giá trị sản xuất và thu nhập của toàn làng hàng năm. Với các tỉnh DHNTB, mỗi tỉnh cũng có những tiêu chí cụ thể phù hợp với đặc điểm của tỉnh.
  14. Tỉnh Bình Định đưa ra tiêu chí: số hộ cùng ngành nghề tiểu thủ công nghiệp chiếm từ 20% trở lên hoặc số hộ lao động cùng ngành tiểu thủ công nghiệp chiếm từ 30% trở lên so với số hộ và lao động trong làng. Tỉnh Quảng Nam đưa ra tiêu chí: số hộ hoặc lao động làm nghề tiểu thủ công nghiệp ở làng đạt 30% trở lên và giá trị sản xuất hoặc thu nhập từ sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp ở làng chiếm tỷ trọng trên 30% so với tổng số toàn làng. Tỉnh Quảng Ngãi đưa tiêu chí xét công nhận LN theo thông tư 66/2006/TT-BNN của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (đã nêu ở trên). Như vậy, việc xác định tiêu chí LN hiện nay ở nước ta nói chung và DHNTB nói riêng chưa thống nhất. Trên cơ sở quy định của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và căn cứ vào thực tế LN Việt Nam, có thể xác định một số tiêu chí cơ bản như sau: 1. Số hộ, lao động tham gia hoạt động ngành nghề tối thiểu 30% tổng số hộ và lao động toàn làng. 2. Giá trị sản xuất và thu nhập từ hoạt động ngành nghề nông thôn chiếm tỷ lệ 30% trở lên so với tổng giá trị sản xuất và thu nhập của làng. 3. Tuân thủ sự quản lý của chính quyền địa phương, chính sách và pháp luật của Nhà nước. 4. Hình thức tổ chức và phương hướng hoạt động của các hộ, các cơ sở sản xuất trong làng phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Việc xác định những tiêu chí về mặt định hướng trên không phải là tuyệt đối mà chỉ có ý nghĩa tương đối, bởi mỗi làng thường có sự khác nhau về quy mô sản xuất, quy trình công nghệ, tính chất sản phẩm và số người tham gia vào quá trình sản xuất. Mặt khác, sản xuất ở các LN luôn vận động, phát triển, do vậy, các tiêu chí có thể thay đổi trong từng thời kỳ. Hiện nay, LN được hiểu là bao gồm cả LN truyền thống và LN mới. 1.1.1.2. Quan niệm về LN truyền thống và LN mới * Quan niệm về LN truyền thống Qua nghiên cứu các ý kiến của các học giả và thực tiễn các LN truyền thống, có thể quan niệm LN truyền thống với những nội dung chính như sau: LN truyền thống trước hết là những LN đã tồn tại và phát triển lâu đời trong lịch sử, gồm một hoặc nhiều nghề thủ
  15. công truyền thống, truyền tải hệ thống giá trị về văn hóa, kỹ thuật, mỹ thuật độc đáo của địa phương và mang tính lịch sử. LN truyền thống hội tụ các nghệ nhân và đội ngũ thợ thủ công chuyên nghiệp, có phường nghề, có quy trình công nghệ có mức độ tinh xảo nhất định, và phần lớn dân làng sống chủ yếu bằng nghề đó. Như vậy, LN truyền thống thường có những nét đặc trưng cơ bản sau đây: - Có nghề truyền thống hình thành, tồn tại và phát triển lâu đời (theo quy định của bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: nghề đã xuất hiện tại địa phương trên 50 năm) 5. - Sản xuất tập trung trên một địa bàn dân cư (thôn, làng, bản, ấp, …). - Có nhiều thế hệ nghệ nhân tài hoa và đội ngũ thợ có tay nghề giỏi. - Kỹ thuật và công nghệ sản xuất mang tính đặc thù. - Sản phẩm độc đáo, tinh xảo, nổi tiếng, mang bản sắc văn hóa dân tộc. - Có số hộ, số lao động làm nghề truyền thống chiếm tỷ lệ nhất định so với số hộ và lao động toàn làng. * Quan niệm về LN mới Ngày nay, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, nói chung, việc giao lưu kinh tế giữa các vùng, miền, quốc gia ngày càng mở rộng. Tình trạng sản xuất khép kín trong từng làng, từng địa phương từng bước xóa bỏ. Vì vậy, một số nghề truyền thống không còn giới hạn trong các làng đã từng gắn bó lâu đời mà lan tỏa sang các làng khác, địa phương khác. Mặt khác, ở một số địa phương có chủ trương phát triển công nghiệp nông thôn, chuyển một bộ phận sản xuất nông nghiệp sang ngành nghề sản xuất tiểu thủ công nghiệp nên đã cử lao động đi học nghề ở nơi khác về dạy lại cho người dân ở địa phương mình. Từ đó, tiếp tục nhân, cấy nghề và dần hình thành LN mới. Vậy, LN mới có thể hiểu là những làng có ngành nghề phát triển trong những năm gần đây, được hình thành chủ yếu do sự lan tỏa từ LN truyền thống hoặc do sự du nhập trong quá trình hội nhập giữa các vùng, các địa phương và giữa các nước. LN mới cũng phải đạt tiêu chuẩn LN mà địa phương đã quy định. 1.1.2. Đặc điểm cơ bản của LN LN Việt Nam có lịch sử lâu đời, phát triển đa dạng về quy mô, cơ cấu ngành nghề. 5 Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Thông tư 116/2006/TT-BNN, Hướng dẫn thực hiện một số nội dung của nghị định 66/2006/NĐ-CP về phát triển ngành nghề nông thôn.
  16. Trải qua những bước thăng trầm của lịch sử, LN có lúc thịnh, lúc suy. Tuy nhiên, đến nay, nó vẫn mang một số đặc điểm cơ bản. Thứ nhất, LN hình thành ở nông thôn, có nhiều ngành nghề và gắn liền với sản xuất nông nghiệp. Các LN, trước hết là LN truyền thống, đều ra đời ở nông thôn và tách ra từ LN nông nghiệp. Lúc đầu, người lao động ở nông thôn do nhu cầu việc làm và thu nhập đã làm thêm nghề thủ công bên cạnh làm nông nghiệp với tư cách là nghề phụ trong các gia đình để tận dụng thời gian nhàn rỗi trong năm và đáp ứng yêu cầu sản phẩm thủ công cho sản xuất nông nghiệp cũng như cho đời sống dân cư. Khi lực lượng sản xuất phát triển tới một mức nào đó thì tiểu thủ công nghiệp tách ra thành một ngành độc lập, từng bước vươn lên và trở thành ngành sản xuất chính ở một số làng và hình thành nên LN. Song, để đảm bảo cuộc sống, người dân bao giờ cũng làm thêm nghề nông hay buôn bán hoặc làm thêm nghề khác. Sự kết hợp đa nghề này thường được thể hiện trong một làng hay từng gia đình. Mặt khác, ở trong các LN, đại bộ phận các hộ chuyên làm nghề tiểu thủ công nghiệp vẫn tham gia sản xuất nông nghiệp. Họ nhận ruộng và giữ ruộng khi được giao quyền sử dụng, nhận ruộng nhưng không làm ruộng hoặc chỉ làm một phần nhỏ, còn hầu hết các khâu đều thuê người ở địa phương khác đến sản xuất. Như vậy, LN và sản xuất nông nghiệp có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Các LN tạo việc làm và tăng thu nhập cho người lao động lúc nông nhàn, đồng thời nó giải phóng bớt khỏi nông nghiệp sức lao động của các hộ nông dân và khai thác nguồn nguyên liệu tại chỗ từ sản phẩm nông nghiệp. Đến nay, LN Việt Nam có khoảng 200 loại sản phẩm và phát triển hầu hết ở các tỉnh, thành phố trong cả nước. Đặc biệt là ngành nghề tiểu thủ công nghiệp không chỉ sản xuất hàng tiêu dùng mà còn sản xuất ra nhiều loại hàng hóa khác nhau nhằm cung cấp cho sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và cho xuất khẩu. Thứ hai, các công đoạn sản xuất chủ yếu là bằng thủ công, chất lượng sản phẩm còn thấp. Đặc điểm nổi bật về kỹ thuật và công nghệ sản xuất ở các LN xưa kia là sử dụng các công nghệ cổ truyền, kỹ thuật thủ công. Hầu hết các công đoạn trong quy trình sản xuất đều do lao động thủ công đảm nhận. Ngày nay, tuy một số khâu đã được thay thế bằng công cụ cơ khí hoặc nửa cơ khí, nhưng chủ yếu vẫn là lao động bằng tay. Lao động này có thể tiến hành độc lập hay cùng với một số người trong gia đình, dòng họ, trong làng hoặc các vùng lân cận,
  17. nhưng đòi hỏi phải có một tay nghề nhất định, một khả năng khéo léo riêng biệt, kết hợp với đầu óc sáng tạo để sản phẩm có tính mỹ thuật cao. Với tính chất lao động như vậy nên sản xuất ở các LN thường có ưu thế nhạy bén với thị trường trong việc đổi mới mẫu mã, nâng cao chất lượng và đa dạng hóa các mặt hàng để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. Song, trên thực tế, chất lượng sản phẩm ở các LN nước ta chưa cao, một mặt do trình độ văn hóa ở các vùng nông thôn còn thấp nên đổi mới công nghệ chậm, chủ yếu dựa vào kinh nghiệm nên tiêu hao nguyên liệu, năng lượng và sức lao động trên đơn vị sản phẩm lớn. Do đó, sản phẩm làm ra khó cạnh tranh. Mặt khác, do sản phẩm LN tiêu thụ chủ yếu ở thị trường nông thôn, nơi thu nhập của dân cư thấp, vấn đề quan trọng đối với họ là giá cả phù hợp với túi tiền, nên yêu cầu chất lượng sản phẩm ở LN không cao. Điều đó đã thể hiện ở một số gia đình trong LN làm hàng xô, hàng chợ để tiêu thụ trên thị trường. Thứ ba, hình thức sản xuất kinh doanh của LN ngày càng đa dạng. Ở giai đoạn mới hình thành, hình thức tổ chức sản xuất ở các LN chủ yếu là hộ gia đình huyết thống gắn với các phường nghề như: phường gốm, phường vải, phường mộc, phường đúc đồng. Trong thời kỳ bao cấp, các LN được tổ chức thành “đội ngành nghề” của hợp tác xã sản xuất nông nghiệp như: đội gốm, đội mộc, đội nề, đội làm sơn mài,… Nơi đông thợ thủ công thì thành lập hợp tác xã thủ công nghiệp. Chuyển sang thời kỳ đổi mới, nhất là những năm gần đây, Đảng và Nhà nước đã có sự quan tâm hơn đối với phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp nông thôn nên hình thức tổ chức sản xuất kinh doanh ở các LN cũng có sự thay đổi. Đồng thời với sự trở về của hình thức sản xuất hộ gia đình theo kiểu truyền thống đã xuất hiện các doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, các hình thức hợp tác và hợp tác xã kiểu mới… Trên cơ sở các hình thức tổ chức này và được pháp luật thừa nhận nên sản xuất kinh doanh ở các LN ngày càng đa dạng về quy mô, phong phú về chủng loại sản phẩm và hiện nay, sản phẩm của các LN đã trở thành hàng hóa, được bán trên thị trường trong nước và quốc tế. Trong đó, đáng chú ý là hàng thủ công mỹ nghệ, hàng gốm sứ, hàng đồ gỗ cao cấp, hàng kim khí, hàng dệt,… Thứ tư, gắn với nguồn nguyên liệu tại chỗ và thị trường tiêu thụ trong nước là chủ yếu. Việt Nam rất giàu tài nguyên thiên nhiên, như khoáng sản, hệ động thực vật,… Đây chính là nguồn nguyên liệu phong phú cho sản xuất ở các LN. Loại nguyên liệu sử dụng
  18. chính cho các sản phẩm thủ công là gỗ, đá, cỏ, giấy, tre, mây, xơ dừa, xương, sừng, vỏ sò và kim loại. Đa số các nguyên liệu này có thể tìm thấy ở trong vùng hoặc các vùng lân cận. Do đó, trong thực tế, LN Việt Nam thường được hình thành và phát triển ở những nơi có sẵn nguồn nguyên liệu cho quá trình sản xuất. Ngày nay, nguồn nguyên liệu cung cấp cho LN, ngoài nguồn tại chỗ còn lấy từ nơi khác thông qua các đại lý hoặc nguồn sản xuất trực tiếp bán cho các LN. Đối với các hộ có quy mô sản xuất nhỏ thường là sử dụng nguyên liệu tại chỗ, hoặc trực tiếp đi mua nguyên liệu ở nơi khác về. Với những LN có quy mô sản xuất lớn, nguyên liệu tại chỗ không đủ mà phải thông qua bước trung gian hoặc liên kết với người mua gom nguyên liệu từ các nguồn khác nhau. Mỗi làng có quy mô sản xuất lớn thường có từ 4-5 nhóm chuyên cung cấp nguyên liệu, mỗi nhóm từ 7-10 người với lượng vốn hàng chục tỷ đồng. Mặc dù có sự liên doanh, liên kết trong việc cung cấp nguyên liệu nhưng nhìn chung, hiện nay, việc cung cấp nguyên liệu ở nhiều LN đang gặp khó khăn, cần có kế hoạch quản lý, bảo vệ để có nguồn nguyên liệu ổn định nhằm phát triển LN bền vững. Về thị trường tiêu thụ sản phẩm, cho đến nay chủ yếu vẫn là tiêu thụ tại địa phương. Trong vài năm gần đây, thị trường tiêu thụ sản phẩm LN tuy có thay đổi hướng tới xuất khẩu nhưng tỷ trọng hàng xuất khẩu còn rất thấp, mặt hàng còn đơn điệu, số lượng và chất lượng sản phẩm chưa đáp ứng được đầy đủ thị hiếu của người tiêu dùng nước ngoài. Hình thức xuất khẩu đa phần thông qua đường tiểu ngạch, hoặc ủy thác cho các công ty xuất nhập khẩu ở Trung ương, Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh. Có một phần xuất khẩu trực tiếp nhưng không đáng kể. Thứ năm, sản phẩm LN, đặc biệt là LN truyền thống mang đậm bản sắc dân tộc. LN, trước hết là LN truyền thống, đã góp phần tạo nên bản sắc văn hóa dân tộc, đó là niềm tự hào của dân tộc ta qua các thế hệ nối tiếp nhau. Bản sắc văn hóa dân tộc này được thể hiện ở các sản phẩm, công cụ lao động, kinh nghiệm sản xuất. Mỗi sản phẩm của LN là một tác phẩm nghệ thuật, là những bảo vật vô giá như trống đồng Ngọc Lũ; tượng Phật nghìn mắt, nghìn tay; tranh sơn mài, sơn lụa, trang dân gian; gốm sứ mỹ nghệ,… Các sản phẩm thủ công mỹ nghệ được sản xuất ra bởi những nghệ nhân khác nhau, những địa phương khác nhau nên có màu sắc riêng, nét văn hóa đặc trưng riêng. Những nét riêng đó được trải nghiệm qua thời gian, qua giao lưu, chọn lọc được khẳng định để tồn tại và phát triển, cùng với sự kế thừa, bổ sung cho nhau, các sản phẩm thủ công mỹ nghệ ngày càng hoàn thiện. Như vậy, sản phẩm của LN không chỉ là những giá trị kinh tế, thực hiện mục tiêu sản xuất hàng tiêu dùng và hàng
  19. xuất khẩu, mà còn mang biểu trưng của nền văn hóa dân tộc, văn hóa cộng đồng làng xã Việt Nam. 1.2. VAI TRÒ CỦA LÀNG NGHỀ VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI SỰ PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ Ở NƯỚC TA HIỆN NAY 1.2.2. Vai trò của LN trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là con đường tất yếu của tất cả các nước đi lên sản xuất lớn. Đối với nước ta vốn là một nước nông nghiệp lạc hậu thì công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn là vấn đề có ý nghĩa chiến lược. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng đã chỉ rõ: “Đặc biệt coi trọng công nghiệp hoá, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn, phát triển toàn diện nông, lâm, ngư nghiệp gắn với công nghiệp chế biến” 6. Như vậy, công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn là một bộ phận quan trọng hợp thành của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Điều đó xuất phát từ yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của nước ta nói chung và nông nghiệp, nông thôn nói riêng. Nội dung chủ yếu của công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn được Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng xác định: - Phát triển toàn diện nông, lâm, ngư nghiệp. - Thực hiện thuỷ lợi hóa, điện khí hóa, cơ giới hóa, sinh học hóa. - Phát triển công nghiệp chế biến nông, lâm, thuỷ sản với công nghệ ngày càng cao, gắn với nguồn nguyên liệu và gắn kết với công nghiệp đô thị. - Phát triển các ngành nghề, LN truyền thống và các ngành nghề mới. - Xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế và xã hội, từng bước hình thành nông thôn mới văn minh, hiện đại 7. Từ nội dung cơ bản nêu trên cho thấy, phát triển LN là một bộ phận không thể tách rời của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn. Vì vậy, thực hiện quá trình này tất yếu phải phát triển LN. Vai trò của LN được thể hiện: Một là, khi LN phát triển tạo điều kiện thuận lợi cho việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng CNH, HĐH. 6 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, Nxb CTQG, H, 1996, tr.86 7 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, Nxb CTQG, H, 1996, tr.87
  20. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng CNH, HĐH là tăng tỷ trọng giá trị sản phẩm và lao động các ngành công nghiệp và dịch vụ; giảm tỷ trọng giá trị sản phẩm và lao động ngành nông nghiệp. Sự phát triển của LN tạo điều kiện hết sức thuận lợi cho việc tham gia trực tiếp vào sự phân công lao động xã hội ở địa phương, nhất là ở nông thôn. Cơ cấu lao động ở những vùng, làng, xã có nghề đã thực sự chuyển đổi mạnh mẽ, phân công lao động hợp lý hơn do yêu cầu của CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thực hiện CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn là con đường tất yếu để phát triển một cách toàn diện kinh tế nông thôn, làm cho tỷ trọng của các ngành nông nghiệp ngày càng thu hẹp, tỷ trọng của các ngành công nghiệp, dịch vụ ngày càng tăng. Tham gia vào quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng trên, LN đã có vai trò rất quan trọng. Bởi vì, khu vực nông thôn chiếm gần 80% dân số cả nước, nhưng chỉ chiếm 35% GDP của cả nước, trong khi đó khu vực đô thị (Hà Nội và TP Hồ Chí Minh) lại chiếm tới 65% tổng GDP. Sự phát triển mạnh mẽ của LN đã tác động tích cực vào việc thay đổi tập quán sản xuất lâu đời của người nông dân từ sản xuất nhỏ, phân tán, độc canh, tư cấp, tự túc, sang sản xuất hàng hoá đa ngành, kết hợp sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ. Ở những địa phương có nhiều LN phát triển, tỷ trọng GDP và lao động trong công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ tăng lên nhanh chóng trong tổng GDP và lao động ở nông thôn. Thu nhập từ các hoạt động phi nông nghiệp ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng thu nhập từ các hoạt động kinh tế của nông dân. Như vậy, sự phát triển của LN không những làm cho cơ cấu lao động trong các làng xã biến đổi, mà cơ cấu lao động trong mỗi gia đình cũng biến đổi sâu sắc. Ở mỗi gia đình của LN cũng có sự phân công lao động hợp lý hơn. Nó tạo ra động lực và môi trường thuận lợi cho các thành phần kinh tế phát triển, thúc đẩy nhanh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH, HĐH. Phát triển LN là nhân tố quan trọng góp phần đẩy nhanh CNH nông thôn. Đồng thời, phát triển LN còn tạo ra cơ cấu lao động mới ở nông thôn, chuyển một bộ phận lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp, từ lao động giản đơn sang lao động có kỹ thuật, từ lao động năng suất thấp, thành lao động có năng suất cao. Hai là, góp phần tạo công ăn việc làm, thu hút lao động dư thừa ở nông thôn. Trong thời gian qua, LN Việt Nam đã có sự phát triển đáng kể. Các LN ở nông thôn đã sản xuất ra một khối lượng hàng hoá lớn, đáp ứng nhu cầu thị trường trong

Tài liệu cùng danh mục Thạc sĩ - Tiến sĩ - Cao học

Dissertation summary: Study of relationships between plasma 25-hydroxyvitamin D with insulin resistance and effects of vitamin D supplementation on insulin resistance in gestational diabetes mellitus

The objective of the research is: To determine the prevalence of vitamin D insufficiency in pregnant women at the National Hospital of Gynecology & Obstetrics and the National Hospital of Endocrinology; to explore relationships between plasma 25 hydroxy vitamin D concentration in women with gestational diabetes mellitus.


Tóm tắt luận văn Thạc sĩ Luật học: Hoàn thiện pháp luật về quy định nhiệm vụ, quyền hạn của thẩm phán nhằm nâng cao chất lượng xét xử vụ án hình sự trước yêu cầu cải cách tư pháp

Luận văn nghiên cứu những vấn đề nhiệm vụ, quyền hạn của Thẩm phán trong hoạt động tố tụng hình sự và thực trạng về chất lượng xét xử án hình sự của Thẩm phán; đề xuất những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng xét xử vụ án hình sự của Thẩm phán trong thời gian tới.


luận văn:Nâng cao năng lực nhận thức của học sinh thông qua dạy học chương Crom, sắt, đồng chương trình Hóa học lớp 12 – Ban nâng cao

Trong quá trình dạy học ở trường THPT, bản thân tôi và các đồng nghiệp luôn cố gắng dạy học làm sao để học sinh nắm vững được kiến thức, hình thành thế giới quan, khơi dậy cho các em hứng thú học tập, rèn tính tự giác, tích cực, chủ động góp phần phát triển tiềm lực trí tuệ, phát triển năng lực nhận thức cho các em học sinh.


Luận án Tiến sĩ Quản lý hành chính công: Quản lý nhà nước về xã hội hóa bảo vệ và phát triển rừng ở Tây Nguyên

Mục đích của Luận án là nghiên cứu quản lý nhà nước về xã hội hóa bảo vệ và phát triển rừng ở Tây Nguyên góp phần củng cố và làm sâu sắc hơn cơ sở lý luận và đưa ra các khuyến nghị khoa học cho việc hoàn thiện quản lý nhà nước đối với xã hội hóa bảo vệ và phát triển rừng ở Tây Nguyên.


Tóm tắt Luận án Tiến sĩ Ngữ văn: Con người Nam Bộ trong sáng tác văn xuôi của Hồ Biểu Chánh, Bình Nguyên Lộc, Sơn Nam và Nguyễn Ngọc Tư

Luận án "Con người Nam Bộ trong sáng tác văn xuôi của Hồ Biểu Chánh, Bình Nguyên Lộc, Sơn Nam và Nguyễn Ngọc Tư" được thực hiện với mong muốn làm rõ sự đa dạng và vận động của hình tượng con người Nam Bộ trong sáng tác của bốn nhà văn tiêu biểu cho các giai đoạn quan trọng của văn xuôi Nam Bộ nói riêng và sự phát triển của văn học Nam Bộ từ cận đại đến đương đại nói chung. Mời các bạn cùng tham khảo.


Luận văn Thạc sĩ Giáo dục học: Cải tiến và nâng cao hiệu quả sử dụng một số thí nghiệm phần Hóa vô cơ trung học phổ thông

Luận văn lí luận về phương pháp dạy học, thí nghiệm hóa học và phương pháp sử dụng thí nghiệm trong dạy học hóa học, hệ thống các thí nghiệm phần hóa vô cơ THPT, tìm hiểu thực trạng của việc sử dụng và cải tiến thí nghiệm trong dạy học hóa học ở trường THPT, cải tiến một số thí nghiệm, đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng thí nghiệm trong dạy học hóa học,... Để biết rõ hơn về nội dung chi tiết, mời các bạn cùng tham khảo.


Luận văn: TRANG PHỤC CỔ TRUYỀN CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ DÂN TỘC THÁI HUYỆN THƯỜNG XUÂN (THANH HÓA)

1.1. Dân tộc Thái có dân số khá đông trong bản danh mục các thành phần dân tộc Việt Nam. Theo số liệu thống kê ngày 1 - 4 - 1999, dân số tộc người Thái trong cả nước là 1.200.000 người, trong đó người Thái Thanh Hoá chiếm 209.806 người, bằng 21% dân số người Thái trong cả nước [64; tr60]. Người Thái ở Thanh Hoá sinh sống tập trung ở khu vực miền núi phía tây nam gồm các huyện Mường Lát, Quan Sơn, Quan Hoá, Thường Xuân, Bá Thước, Lang Chánh, Như Xuân và một số...


Luận văn thạc sĩ Nông nghiệp: Đánh giá một số chỉ tiêu vệ sinh thú y trên thịt heo và sản phẩm chế biến từ thịt heo tại thành phố Kon Tum tỉnh Kon Tum

Mục tiêu: khảo sát về tình hình vấy nhiễm vi khuẩn hiếu khí, vi khuẩn salmonella sp và staphylococcus aureus trên thịt heo và các sản phẩm từ thịt heo tại thành phố Kon Tum tỉnh Kon Tum, đánh giá sự tồn dư hàn the trong thịt và sản phẩm từ thịt,...


Luận văn Thạc sĩ Giáo dục học: Mở đầu và củng cố bài trong dạy học Hóa học lớp 10 trung học phổ thông theo định hướng đổi mới phương pháp dạy học

Luận văn nghiên cứu về hình thức mở đầu và củng cố bài trong dạy học hóa học lớp 10 trung học phổ thông theo định hướng đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy học hóa học ở trường trung học phổ thông. Để biết rõ hơn về nội dung chi tiết, mời các bạn cùng tham khảo.


Tóm tắt báo cáo tổng kết đề tài khoa học và công nghệ cấp Đại học Đà Nẵng: Nghiên cứu sản xuất nhựa đường pha lốp xe phế thải nhằm nâng cao chất lượng mặt đường, giảm giá thành đồng thời giảm ô nhiễm môi trường

Đề tài nghiên cứu tổng quan về tình hình nghiên cứu và sản xuất các loại nhựa đường truyền thống và nhựa đường có pha phụ gia cải tiến; lựa chọn loại nhựa đường và vụn cao su phù hợp; xây dựng bài toán qui hoạch thực nghiệm nhằm xác định nhiệt độ phối trộn, kích cỡ hạt vụn cao su và tỉ lệ phối trộn tối ưu vào nhựa đường để hỗn hợp nhựa đường pha vụn cao su thỏa mãn các tính năng kỹ thuật yêu cầu.


Tài liệu mới download

Bài tập trắc nghiệm VERB FORM
  • 17/03/2011
  • 45.266
  • 814
KỸ THUẬT NUÔI LƯƠN
  • 17/04/2011
  • 21.216
  • 335

Từ khóa được quan tâm

Có thể bạn quan tâm

Bộ sưu tập

Danh mục tài liệu